<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?>
<TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hant-HK" xml:id="J33nB277">
<teiHeader>
	<fileDesc>
		<titleStmt>
			<title>Jiaxing Canon (Shinwenfeng Edition), Electronic version, No. B277 雲棲法彙（選錄）(第12卷-第25卷)</title>
			<title xml:lang="zh-Hant">嘉興大藏經（新文豐版）數位版, No. B277 雲棲法彙（選錄）(第12卷-第25卷)</title>
			<author>明 袾宏著（原本多缺　依金陵本補印　並補後增讚序等文　凡補印者　於該條目上作△以志之）</author>
			<respStmt>
				<resp>Electronic Version by</resp>
				<name>CBETA</name>
			</respStmt>
		</titleStmt>
		<editionStmt>
			<edition>XML TEI P5</edition>
			<respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.poyung</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt>
			<respStmt xml:id="resp5"><resp>corrections</resp><name>CBETA.shin</name></respStmt>
		</editionStmt>
		<extent>14卷</extent>
		<publicationStmt>
			<idno type="CBETA">
				<idno type="canon">J</idno>.<idno type="vol">33</idno>.<idno type="no">B277</idno>
			</idno>
			<distributor>
				<name>中華電子佛典協會 (CBETA)</name>
				<address>
					<addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine>
				</address>
			</distributor>
			<availability>
				<p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p>
			</availability>
			<date>2024-03-28 15:11:06 +0800</date>
		</publicationStmt>
		<sourceDesc>
			<bibl>
				<title level="s">Jiaxing Canon (Shinwenfeng Edition)</title>
				<title level="s" xml:lang="zh-Hant">嘉興大藏經（新文豐版）</title>
				<title level="m" xml:lang="zh-Hant">雲棲法彙（選錄）(第12卷-第25卷)</title>
			</bibl>
		</sourceDesc>
	</fileDesc>
	<encodingDesc>
		<projectDesc>
			<p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA(first version), Input by CBETA(second version)</p>
			<p xml:lang="zh-Hant" cb:type="ly">CBETA 人工輸入（版本一），CBETA 人工輸入（版本二）</p>
		</projectDesc>
		<editorialDecl>
			<punctuation resp="#resp1"><p>原書標點</p></punctuation>
		</editorialDecl>
		<tagsDecl>
			<namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
				<tagUsage gi="rdg">
					<listWit>
						<witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness>
						<witness xml:id="wit.orig">【嘉興】</witness>
					</listWit>
				</tagUsage>
			</namespace>
		</tagsDecl>
		<charDecl>
<char xml:id="CB05222">
				<charName>CBETA CHARACTER CB05222</charName>
				<mapping cb:dec="988262" type="PUA">U+F1466</mapping>
			<mapping type="unicode">U+29AB8</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[骨*歷]</value></charProp></char>
</charDecl>
	</encodingDesc>
	<profileDesc>
		<langUsage>
			<language ident="en">English</language>
			<language ident="zh-Hant">Chinese (Traditional)</language>
		</langUsage>
	</profileDesc>
	<revisionDesc>
		<change when="2013-05-20">
			<name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication
		</change>
		<change when="2009-09-01T14:28:57">
			Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT
		</change>
	</revisionDesc>
</teiHeader>
<text><body>
<milestone unit="juan" n="12"/>
<pb ed="J" xml:id="J33.B277.0024a" n="0024a"/>
<lb ed="J" n="0024a01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">竹窗隨筆</cb:mulu><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">目錄</cb:mulu><head>竹窗隨筆目錄</head>
<lb ed="J" n="0024a02"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemJ33p0024a0201">僧無爲</item><item xml:id="itemJ33p0024a0204">人命呼吸間</item>
<lb ed="J" n="0024a03"/><item xml:id="itemJ33p0024a0301">古今著述</item><item xml:id="itemJ33p0024a0305">儒釋和會</item>
<lb ed="J" n="0024a04"/><item xml:id="itemJ33p0024a0401">楞嚴<note place="inline">一二</note></item><item xml:id="itemJ33p0024a0405">禮懺功德</item>
<lb ed="J" n="0024a05"/><item xml:id="itemJ33p0024a0501">螯蠣充口</item><item xml:id="itemJ33p0024a0505">東門黃犬</item>
<lb ed="J" n="0024a06"/><item xml:id="itemJ33p0024a0601">爲父母殺生</item><item xml:id="itemJ33p0024a0606">鹿祀求名</item>
<lb ed="J" n="0024a07"/><item xml:id="itemJ33p0024a0701">心喩</item><item xml:id="itemJ33p0024a0703">換骨</item>
<lb ed="J" n="0024a08"/><item xml:id="itemJ33p0024a0801">洪州不得珠體</item><item xml:id="itemJ33p0024a0807">墳墓</item>
<lb ed="J" n="0024a09"/><item xml:id="itemJ33p0024a0901">菩薩度生</item><item xml:id="itemJ33p0024a0905">悟後</item>
<lb ed="J" n="0024a10"/><item xml:id="itemJ33p0024a1001">孚遂二座主</item><item xml:id="itemJ33p0024a1006">實悟</item>
<lb ed="J" n="0024a11"/><item xml:id="itemJ33p0024a1101">出家父母反拜</item><item xml:id="itemJ33p0024a1107">生愚死智</item>
<lb ed="J" n="0024a12"/><item xml:id="itemJ33p0024a1201">莊子<note place="inline">一二三</note></item><item xml:id="itemJ33p0024a1206">養老書</item>
<lb ed="J" n="0024a13"/><item xml:id="itemJ33p0024a1301">心得</item><item xml:id="itemJ33p0024a1303">祀神不用牲</item>
<lb ed="J" n="0024a14"/><item xml:id="itemJ33p0024a1401">好樂</item><item xml:id="itemJ33p0024a1403">世智當悟</item>
<lb ed="J" n="0024a15"/><item xml:id="itemJ33p0024a1501">時不可蹉</item><item xml:id="itemJ33p0024a1505">念佛鬼敬</item>
<lb ed="J" n="0024a16"/><item xml:id="itemJ33p0024a1601">鬼神</item><item xml:id="itemJ33p0024a1603">東坡<note place="inline">一二</note></item>
<lb ed="J" n="0024a17"/><item xml:id="itemJ33p0024a1701">憎愛</item><item xml:id="itemJ33p0024a1703">靜之益<note place="inline">一二</note></item>
<lb ed="J" n="0024a18"/><item xml:id="itemJ33p0024a1801">華嚴不如艮卦</item><item xml:id="itemJ33p0024a1807">韓淮陰</item>
<lb ed="J" n="0024a19"/><item xml:id="itemJ33p0024a1901">誦經雜話</item><item xml:id="itemJ33p0024a1905">平心薦亡</item>
<lb ed="J" n="0024a20"/><item xml:id="itemJ33p0024a2001">對境</item><item xml:id="itemJ33p0024a2003">去障</item>
<lb ed="J" n="0024a21"/><item xml:id="itemJ33p0024a2101">以苦爲樂</item><item xml:id="itemJ33p0024a2105">二客對弈</item>
<lb ed="J" n="0024a22"/><item xml:id="itemJ33p0024a2201">思惟修</item><item xml:id="itemJ33p0024a2204">諍友</item>
<lb ed="J" n="0024a23"/><item xml:id="itemJ33p0024a2301">鼓樂</item><item xml:id="itemJ33p0024a2303">道人重輕</item>
<lb ed="J" n="0024a24"/><item xml:id="itemJ33p0024a2401">佛經不可不讀</item><item xml:id="itemJ33p0024a2407">蕭妃</item>
<lb ed="J" n="0024a25"/><item xml:id="itemJ33p0024a2501">泰首座</item><item xml:id="itemJ33p0024a2504">睡著無夢時主人</item>
<lb ed="J" n="0024a26"/><item xml:id="itemJ33p0024a2601">布施</item><item xml:id="itemJ33p0024a2603">尙直尙理編</item>
<lb ed="J" n="0024a27"/><item xml:id="itemJ33p0024a2701">戒殺</item><item xml:id="itemJ33p0024a2703">建立叢林</item>
<lb ed="J" n="0024a28"/><item xml:id="itemJ33p0024a2801">僧俗信心</item><item xml:id="itemJ33p0024a2805">損己利人</item>
<lb ed="J" n="0024a29"/><item xml:id="itemJ33p0024a2901">良知</item><item xml:id="itemJ33p0024a2903">心之精神是謂聖</item>
<lb ed="J" n="0024a30"/><item xml:id="itemJ33p0024a3001">寂感</item><item xml:id="itemJ33p0024a3003">來生<note place="inline">一二</note></item>
<pb ed="J" xml:id="J33.B277.0024b" n="0024b"/>
<lb ed="J" n="0024b01"/><item xml:id="itemJ33p0024b0101">棄捨所長</item><item xml:id="itemJ33p0024b0105">二種鼠</item>
<lb ed="J" n="0024b02"/><item xml:id="itemJ33p0024b0201">僧習</item><item xml:id="itemJ33p0024b0203">古今人不相及</item>
<lb ed="J" n="0024b03"/><item xml:id="itemJ33p0024b0301">物不遷論駮</item><item xml:id="itemJ33p0024b0306">碧巖集</item>
<lb ed="J" n="0024b04"/><item xml:id="itemJ33p0024b0401">兜率悅張無盡</item><item xml:id="itemJ33p0024b0407">宗門問答</item>
<lb ed="J" n="0024b05"/><item xml:id="itemJ33p0024b0501">醉生夢死</item><item xml:id="itemJ33p0024b0505">眞道人難</item>
<lb ed="J" n="0024b06"/><item xml:id="itemJ33p0024b0601">空所空盡</item><item xml:id="itemJ33p0024b0605">敎外別傳</item>
<lb ed="J" n="0024b07"/><item xml:id="itemJ33p0024b0701">發眞歸元</item><item xml:id="itemJ33p0024b0705">道話</item>
<lb ed="J" n="0024b08"/><item xml:id="itemJ33p0024b0801">楚失弓</item><item xml:id="itemJ33p0024b0804">湯厄<note place="inline">一二三四</note></item>
<lb ed="J" n="0024b09"/><item xml:id="itemJ33p0024b0901">經敎</item><item xml:id="itemJ33p0024b0903">語錄</item>
<lb ed="J" n="0024b10"/><item xml:id="itemJ33p0024b1001">聞謗</item><item xml:id="itemJ33p0024b1003">愚之愚</item>
<lb ed="J" n="0024b11"/><item xml:id="itemJ33p0024b1101">預了</item><item xml:id="itemJ33p0024b1103">廣覽</item>
<lb ed="J" n="0024b12"/><item xml:id="itemJ33p0024b1201">求人過</item><item xml:id="itemJ33p0024b1204">謀斷</item>
<lb ed="J" n="0024b13"/><item xml:id="itemJ33p0024b1301">禪佛相爭</item><item xml:id="itemJ33p0024b1305">武夷圖</item>
<lb ed="J" n="0024b14"/><item xml:id="itemJ33p0024b1401">談宗</item><item xml:id="itemJ33p0024b1403">念佛</item>
<lb ed="J" n="0024b15"/><item xml:id="itemJ33p0024b1501">僧<anchor xml:id="nkr_note_add_0024b1501" n="0024b1501"/><anchor xml:id="beg0024b1501" n="0024b1501"/>性<anchor xml:id="end0024b1501"/>空</item><item xml:id="itemJ33p0024b1504">行腳</item>
<lb ed="J" n="0024b16"/><item xml:id="itemJ33p0024b1601">妙宗鈔</item><item xml:id="itemJ33p0024b1604">出神<note place="inline">一二</note></item>
<lb ed="J" n="0024b17"/><item xml:id="itemJ33p0024b1701">聞訃</item><item xml:id="itemJ33p0024b1703">齋素</item>
<lb ed="J" n="0024b18"/><item xml:id="itemJ33p0024b1801">輪迴根本</item><item xml:id="itemJ33p0024b1805">病者衆生之良藥</item>
<lb ed="J" n="0024b19"/><item xml:id="itemJ33p0024b1901">蛇成龍</item><item xml:id="itemJ33p0024b1904">名利</item>
<lb ed="J" n="0024b20"/><item xml:id="itemJ33p0024b2001">臨終正念</item><item xml:id="itemJ33p0024b2005">花香</item>
<lb ed="J" n="0024b21"/><item xml:id="itemJ33p0024b2101">人虎傳</item><item xml:id="itemJ33p0024b2104">六道互具</item>
<lb ed="J" n="0024b22"/><item xml:id="itemJ33p0024b2201">智慧</item><item xml:id="itemJ33p0024b2203">外學</item>
<lb ed="J" n="0024b23"/><item xml:id="itemJ33p0024b2301">靈裕法師</item><item xml:id="itemJ33p0024b2305">行腳住山</item>
<lb ed="J" n="0024b24"/><item xml:id="itemJ33p0024b2401">楞嚴房融所作</item><item xml:id="itemJ33p0024b2407">果報<note place="inline">一二</note></item>
<lb ed="J" n="0024b25"/><item xml:id="itemJ33p0024b2501">塞翁</item><item xml:id="itemJ33p0024b2503">神通</item>
<lb ed="J" n="0024b26"/><item xml:id="itemJ33p0024b2601">大豪貴人</item><item xml:id="itemJ33p0024b2605">天台淸涼<note place="inline">一二</note></item>
<lb ed="J" n="0024b27"/><item xml:id="itemJ33p0024b2701">栯堂山居詩</item><item xml:id="itemJ33p0024b2706">山色</item>
<lb ed="J" n="0024b28"/><item xml:id="itemJ33p0024b2801">見生夢</item><item xml:id="itemJ33p0024b2804">禮懺僧</item>
<lb ed="J" n="0024b29"/><item xml:id="itemJ33p0024b2901">南嶽止觀</item><item xml:id="itemJ33p0024b2905">韓昌黎</item>
<lb ed="J" n="0024b30"/><item xml:id="itemJ33p0024b3001">惺寂</item><item xml:id="itemJ33p0024b3003">道原</item>
<pb ed="J" xml:id="J33.B277.0024c" n="0024c"/>
<lb ed="J" n="0024c01"/><item xml:id="itemJ33p0024c0101">菩薩不現今時</item><item xml:id="itemJ33p0024c0107">如來不救殺業</item>
<lb ed="J" n="0024c02"/><item xml:id="itemJ33p0024c0201">增減古人文字</item><item xml:id="itemJ33p0024c0207">毒蛇喩</item>
<lb ed="J" n="0024c03"/><item xml:id="itemJ33p0024c0301">食肉<note place="inline">一二</note></item><item xml:id="itemJ33p0024c0305">曹溪不斷思想</item>
<lb ed="J" n="0024c04"/><item xml:id="itemJ33p0024c0401">四知</item><item xml:id="itemJ33p0024c0403">四大五行</item>
<lb ed="J" n="0024c05"/><item xml:id="itemJ33p0024c0501">世界</item><item xml:id="itemJ33p0024c0503">年劫</item>
<lb ed="J" n="0024c06"/><item xml:id="itemJ33p0024c0601">學道莫先智</item><item xml:id="itemJ33p0024c0606">道場放赦</item>
<lb ed="J" n="0024c07"/><item xml:id="itemJ33p0024c0701">水陸儀文</item><item xml:id="itemJ33p0024c0705">見僧過</item>
<lb ed="J" n="0024c08"/><item xml:id="itemJ33p0024c0801">心不在內</item><item xml:id="itemJ33p0024c0805">生死根本</item>
<lb ed="J" n="0024c09"/><item xml:id="itemJ33p0024c0901">齊人</item><item xml:id="itemJ33p0024c0903">至誠感人</item>
<lb ed="J" n="0024c10"/><item xml:id="itemJ33p0024c1001">親善知識</item><item xml:id="itemJ33p0024c1005">念佛不專一</item>
<lb ed="J" n="0024c11"/><item xml:id="itemJ33p0024c1101">伎樂</item><item xml:id="itemJ33p0024c1103">身者父母遺體</item>
<lb ed="J" n="0024c12"/><item xml:id="itemJ33p0024c1201">出谷喩<note place="inline">一二</note></item><item xml:id="itemJ33p0024c1206">丸餠誑兒</item>
<lb ed="J" n="0024c13"/><item xml:id="itemJ33p0024c1301">憂樂</item><item xml:id="itemJ33p0024c1303">根原枝葉</item>
<lb ed="J" n="0024c14"/><item xml:id="itemJ33p0024c1401">想見崑崙</item><item xml:id="itemJ33p0024c1405">禪餘空諦辯僞</item>
<lb ed="J" n="0024c15"/><item xml:id="itemJ33p0024c1501">種種法門</item></list></cb:div>
<lb ed="J" n="0024c16"/>
<lb ed="J" n="0024c17"/>
<lb ed="J" n="0024c18"/>
<lb ed="J" n="0024c19"/>
<lb ed="J" n="0024c20"/>
<lb ed="J" n="0024c21"/><cb:juan fun="open" n="12"><cb:mulu type="卷" n="12">第十二（竹窗隨筆一卷）</cb:mulu><cb:jhead>竹窗隨筆</cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="J" n="0024c22"/><byline cb:type="author">明<name role="" type="person">雲棲寺</name>沙門<anchor xml:id="nkr_note_add_0024c2201" n="0024c2201"/><anchor xml:id="beg0024c2201" n="0024c2201"/>袾<anchor xml:id="end0024c2201"/>宏著</byline>
<lb ed="J" n="0024c23"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">僧無爲</cb:mulu><head>僧無爲</head>
<lb ed="J" n="0024c24"/><p xml:id="pJ33p0024c2401">吳江流慶菴無爲能公。齒先予。德先予。出家先予。予
<lb ed="J" n="0024c25"/>蚤歲遊蘇湖間。與同堂坐禪。及予住雲棲公來受戒。
<lb ed="J" n="0024c26"/>求列名弟子。予謝不允。則固請曰。昔普慧普賢二大
<lb ed="J" n="0024c27"/>菩薩尙求入匡廬蓮社。我何人斯。自絕佳會。不得已。
<lb ed="J" n="0024c28"/>如董蘿石謁新建故事。許之。以賢下愚。有古人風。筆
<lb ed="J" n="0024c29"/>之以勸後進。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0024c30"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">人命呼吸間</cb:mulu><head>人命呼吸間</head>
<pb ed="J" xml:id="J33.B277.0025a" n="0025a"/>
<lb ed="J" n="0025a01"/><p xml:id="pJ33p0025a0101">一僧瘵疾經年。久憊枕席。衆知必死。而彼無死想。語
<lb ed="J" n="0025a02"/>之死。輒不懌。予使人直吿。令速治後事。一心正念。彼
<lb ed="J" n="0025a03"/>謂男病忌生日前。過期當徐議之耳。本月十七日乃
<lb ed="J" n="0025a04"/>其始生。先一日奄忽吁。人命在呼吸間。佛爲無病人
<lb ed="J" n="0025a05"/>言之也。況垂死而不悟。悲夫。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0025a06"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">古今著述</cb:mulu><head>古今著述</head>
<lb ed="J" n="0025a07"/><p xml:id="pJ33p0025a0701">予在家時。於友人錢啓東家。一道者因予語及出家。
<lb ed="J" n="0025a08"/>渠云不在出家。祇貴得明師耳。予時未以爲然。又一
<lb ed="J" n="0025a09"/>道者云。玄門文字。須看上古聖賢所作。近代者多出
<lb ed="J" n="0025a10"/>臆見。不足信。予時亦未以爲然。今思二言皆有深意。
<lb ed="J" n="0025a11"/>雖未必盡然。而未必不然也。以例吾宗。亦復如是。因
<lb ed="J" n="0025a12"/>識之。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0025a13"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">儒釋和會</cb:mulu><head>儒釋和會</head>
<lb ed="J" n="0025a14"/><p xml:id="pJ33p0025a1401">有聰明人。以禪宗與儒典和會。此不惟慧解圓融。亦
<lb ed="J" n="0025a15"/>引進諸淺識者不復以儒謗釋。其意固甚美矣。雖然。
<lb ed="J" n="0025a16"/>據麤言細語皆第一義。則誠然誠然。若按文析理。窮
<lb ed="J" n="0025a17"/>深極微。則翻成戲論。已入門者又不可不知也。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0025a18"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">楞嚴(一)</cb:mulu><head>楞嚴<note place="inline">一</note></head>
<lb ed="J" n="0025a19"/><p xml:id="pJ33p0025a1901">天如集楞嚴會解。或曰此天如之楞嚴。非釋迦之楞
<lb ed="J" n="0025a20"/>嚴也。予謂此語雖是。而新學執此。遂欲盡廢古人註
<lb ed="J" n="0025a21"/>疏。則非也。卽盡廢註疏。單存白文。獨不曰。此釋迦之
<lb ed="J" n="0025a22"/>楞嚴非自己之楞嚴乎。則經可廢也。何況註疏。又不
<lb ed="J" n="0025a23"/>曰。自己之楞嚴遍一切處乎。則諸子百家。乃至樵歌
<lb ed="J" n="0025a24"/>牧唱。皆不可廢也。何況註疏。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0025a25"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">楞嚴(二)</cb:mulu><head>楞嚴<note place="inline">二</note></head>
<lb ed="J" n="0025a26"/><p xml:id="pJ33p0025a2601">不獨楞嚴。近時於諸經大都不用註疏。夫不泥先入
<lb ed="J" n="0025a27"/>之言。而直究本文之旨。誠爲有見。然因是成風。乃至
<lb ed="J" n="0025a28"/>逞其胸臆冀勝古以爲高。而曲解僻說者有矣。新學
<lb ed="J" n="0025a29"/>無知。反爲所誤。且古人勝今人處極多。其不及者什
<lb ed="J" n="0025a30"/>一。今人不如古人處極多。其勝者百一。則孰若姑存
<pb ed="J" xml:id="J33.B277.0025b" n="0025b"/>
<lb ed="J" n="0025b01"/>之。喩如學藝者。必先遵師敎以爲繩矩。他時後日神
<lb ed="J" n="0025b02"/>機妙手超過其師。誰得而限之也。而何必汲汲於求
<lb ed="J" n="0025b03"/>勝也而況乎終不出於古人之範圍也。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0025b04"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">禮懺功德</cb:mulu><head>禮懺功德</head>
<lb ed="J" n="0025b05"/><p xml:id="pJ33p0025b0501">姑蘇曹魯川居士爲予言。有女在夫家。夏坐室中。一
<lb ed="J" n="0025b06"/>蛇從牆上逐鴿。墮庭心。家人見而斃之。數日後。蛇附
<lb ed="J" n="0025b07"/>女作語。魯川往視。則云。我昔爲荆州守。高歡反。追我
<lb ed="J" n="0025b08"/>至江滸。遂死江中。我父母妻子不知安否。魯川驚曰。
<lb ed="J" n="0025b09"/>歡六朝時人。今歷隋唐宋元而至大明矣。鬼方悟死
<lb ed="J" n="0025b10"/>久。幷知爲蛇。曰。旣作蛇。死亦無恨。但爲我禮梁皇懺
<lb ed="J" n="0025b11"/>一部。吾行矣。乃延泗洲寺僧定空禮懺。懺畢索齋。爲
<lb ed="J" n="0025b12"/>施斛食一壇。明日女安隱如故。懺之時義大矣哉。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0025b13"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">螯蠣充口</cb:mulu><head>螯蠣充口</head>
<lb ed="J" n="0025b14"/><p xml:id="pJ33p0025b1401">晉何胤。謂鱔蟹就死。猶有知而可憫。至於車螯蚶蠣。
<lb ed="J" n="0025b15"/>眉目內缺。脣吻外緘不榮不瘁。草木弗若。無聲無臭。
<lb ed="J" n="0025b16"/>瓦礫何異。固宜長充庖廚。永爲口食。噫。是何言歟。此
<lb ed="J" n="0025b17"/>等雖無眉目脣吻。榮瘁聲臭。寧無形質運動乎。有形
<lb ed="J" n="0025b18"/>質而能運動者。皆有知也。汝不知其有知耳。況眉目
<lb ed="J" n="0025b19"/>等實無不具。特至微細。非凡目所見。而欲永爲口食。
<lb ed="J" n="0025b20"/>胤之罪上通於天矣。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0025b21"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">東門黃犬</cb:mulu><head>東門黃犬</head>
<lb ed="J" n="0025b22"/><p xml:id="pJ33p0025b2201">李斯臨刑顧其子曰。吾欲與汝復牽黃犬臂蒼鷹出
<lb ed="J" n="0025b23"/>上蔡東門逐狡兔。其可得乎。遂父子相哭而夷三族。
<lb ed="J" n="0025b24"/>斯蓋悔今之富貴而死。不若昔之貧賤而生也。寧思
<lb ed="J" n="0025b25"/>兔逢鷹犬。不猶己之罹斧鉞乎。兔滅群。汝夷族。適相
<lb ed="J" n="0025b26"/>當耳。不知其罪而反羨之。至死不悟者。李斯之父子
<lb ed="J" n="0025b27"/>歟。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0025b28"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">爲父母殺生</cb:mulu><head>爲父母殺生</head>
<lb ed="J" n="0025b29"/><p xml:id="pJ33p0025b2901">錢塘金某者。齋戒虔篤。以疾卒。附一童子云。善業日
<lb ed="J" n="0025b30"/>淺。未得往生淨土。今在陰界。然亦甚樂。去住自繇。一
<pb ed="J" xml:id="J33.B277.0025c" n="0025c"/>
<lb ed="J" n="0025c01"/>日呵其妻子云。何故爲吾墳墓事殺雞爲黍。今有吏
<lb ed="J" n="0025c02"/>隨我。稍不似前之自繇矣。子婦懷妊。因問之。則曰。當
<lb ed="J" n="0025c03"/>生男無恙。過此復當生男。則母子雙逝。予謹記之。以
<lb ed="J" n="0025c04"/>候應否。俄而生男。復妊。復生男。男隨斃。母亦隨斃。乃
<lb ed="J" n="0025c05"/>知一一語皆不謬。然則爲父母殺生。孝子豈爲之乎。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0025c06"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">鹿祀求名</cb:mulu><head>鹿祀求名</head>
<lb ed="J" n="0025c07"/><p xml:id="pJ33p0025c0701">士人有學成而久滯黌校者。禱於文昌。設遂鄕科。當
<lb ed="J" n="0025c08"/>殺鹿以祀。俄而中式。旣酬願<anchor xml:id="nkr_note_add_0025c0801" n="0025c0801"/><anchor xml:id="beg0025c0801" n="0025c0801"/>已<anchor xml:id="end0025c0801"/>。上春官。復許雙鹿。未
<lb ed="J" n="0025c09"/>及第而卒。噫。殺彼鹿。求己祿。於汝安乎。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0025c10"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">心喩</cb:mulu><head>心喩</head>
<lb ed="J" n="0025c11"/><p xml:id="pJ33p0025c1101">心無可爲喩。凡喩心者。不得已而權爲彷彿。非眞也
<lb ed="J" n="0025c12"/>試擧一二。如喩心以鏡。蓋謂鏡能照物。而物未來時。
<lb ed="J" n="0025c13"/>鏡無將迎。物方對時。鏡無憎愛。物旣去時。鏡無留滯。
<lb ed="J" n="0025c14"/>聖人之心。常寂常照。三際空寂。故喩如鏡。然取略似
<lb ed="J" n="0025c15"/>而已。究極而論。鏡實無知。心果若是之無知乎。則冥
<lb ed="J" n="0025c16"/>然不靈。何以云妙明眞體。或喩寶珠。或喩虛空。種種
<lb ed="J" n="0025c17"/>之喩亦復如是。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0025c18"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">換骨</cb:mulu><head>換骨</head>
<lb ed="J" n="0025c19"/><p xml:id="pJ33p0025c1901">陳後山云學詩如學仙。時至骨自換。予亦云。學禪如
<lb ed="J" n="0025c20"/>學仙。時至骨自換。故學者不患禪之不成。但患時之
<lb ed="J" n="0025c21"/>不至。不患時之不至。但患學之不勤。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0025c22"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">洪州不得珠體</cb:mulu><head>洪州不得珠體</head>
<lb ed="J" n="0025c23"/><p xml:id="pJ33p0025c2301">洪州者。馬大師也。圭峰叙如來傳法。迦葉而至曹溪。
<lb ed="J" n="0025c24"/>曹溪之道。惟荷澤爲正傳。諸宗皆屬旁出。如摩尼珠。
<lb ed="J" n="0025c25"/>唯荷澤獨得珠體。其說析理極精。而品人不當。夫馬
<lb ed="J" n="0025c26"/>祖親承南嶽。南嶽親承曹溪。自後百丈。黃檗。臨濟。南
<lb ed="J" n="0025c27"/>泉。趙州。不可勝數諸大尊宿。皆從<name role="" type="person">馬祖</name>而出。而獨推
<lb ed="J" n="0025c28"/>荷澤。何以服天下。圭峰以荷澤表出知之一字爲心。
<lb ed="J" n="0025c29"/>而諸宗於作用處指示。遂謂是徒得珠中之影。然古
<lb ed="J" n="0025c30"/>人爲人解黏去縛。隨時逐機。原無定法。其言知者。正
<pb ed="J" xml:id="J33.B277.0026a" n="0026a"/>
<lb ed="J" n="0026a01"/>說也。其言作用處者。巧說也。巧者何。欲人因影而知
<lb ed="J" n="0026a02"/>現影者誰也。如執知之一字。則世尊拈花。曾無知字。
<lb ed="J" n="0026a03"/>將世尊不及荷澤耶。況諸宗直出知字處亦不少。豈
<lb ed="J" n="0026a04"/>專說作用耶。圭峰平日見地極高。予所深服。獨此不
<lb ed="J" n="0026a05"/>滿人意。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0026a06"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">墳墓</cb:mulu><head>墳墓</head>
<lb ed="J" n="0026a07"/><p xml:id="pJ33p0026a0701">予旣老病。衆爲擇地作塔。數易之。予歎曰。世人極意
<lb ed="J" n="0026a08"/>營圖風水。冀子孫長永富貴耳。爾輩望蔭出紫衣國
<lb ed="J" n="0026a09"/>師耶。古人有言棄諸林莽以飼禽獸。幸不置我於鴉
<lb ed="J" n="0026a10"/>腸狐腹足矣。餘非道人所知也。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0026a11"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">菩薩度生</cb:mulu><head>菩薩度生</head>
<lb ed="J" n="0026a12"/><p xml:id="pJ33p0026a1201">經言菩薩未能自度。先能度人。愚夫遂謂菩薩但度
<lb ed="J" n="0026a13"/>衆生。不復度己。不知己亦衆生數也。焉有度盡衆生。
<lb ed="J" n="0026a14"/>而獨遺自己一衆生乎。何得藉口菩薩。逐外忘內。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0026a15"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">悟後</cb:mulu><head>悟後</head>
<lb ed="J" n="0026a16"/><p xml:id="pJ33p0026a1601">潙山和尙云。如今初心。雖從緣得一念頓悟自理。猶
<lb ed="J" n="0026a17"/>有無始曠劫習氣未能頓淨。須敎渠淨除現業流識。
<lb ed="J" n="0026a18"/>卽是修也。不道別有法敎渠修行趨向。潙山此語。非
<lb ed="J" n="0026a19"/>徹法源底者不能道。今稍有省覺。便謂一生參學事
<lb ed="J" n="0026a20"/>畢者獨何歟。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0026a21"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">孚遂二座主</cb:mulu><head>孚遂二座主</head>
<lb ed="J" n="0026a22"/><p xml:id="pJ33p0026a2201">太原孚上座。於揚州孝先寺講涅槃經。廣談法身妙
<lb ed="J" n="0026a23"/>理。有禪者失笑。孚講罷請禪者茶。白云。某甲狹劣。依
<lb ed="J" n="0026a24"/>文解義。適蒙見笑。且望敎誨。禪者云。不道座主所說
<lb ed="J" n="0026a25"/>不是。然只說得法身量邊事。實未識法身在。孚曰。旣
<lb ed="J" n="0026a26"/>如是。當爲我說。曰。座主還信否。曰。焉敢不信。曰。請座
<lb ed="J" n="0026a27"/>主輟講旬日。端然靜坐。收心攝念。善惡諸緣。一時放
<lb ed="J" n="0026a28"/>卻。孚一依所敎。從初夜至五更。聞角聲。忽大悟。又良
<lb ed="J" n="0026a29"/>遂座主參麻谷。谷荷鋤入園。不顧。便歸方丈閉卻門。
<lb ed="J" n="0026a30"/>次日復求見。又閉卻門。遂乃敲門。谷問是誰。遂方稱
<pb ed="J" xml:id="J33.B277.0026b" n="0026b"/>
<lb ed="J" n="0026b01"/>名。忽大悟。此二尊宿。祇緣是虛心下賢。不存我慢故。
<lb ed="J" n="0026b02"/>今人自高。焉得有此。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0026b03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">實悟</cb:mulu><head>實悟</head>
<lb ed="J" n="0026b04"/><p xml:id="pJ33p0026b0401">妙喜云。若是乾屎橛如是說得落時。如鋸解稱鎚麻
<lb ed="J" n="0026b05"/>三斤。狗子佛性等。皆可如是說得。旣不可如是說須
<lb ed="J" n="0026b06"/>是悟始得。你若實得悟。師家故言不是。亦招因果不
<lb ed="J" n="0026b07"/>小。學者當切記妙喜此語。息卻口頭三昧而求實悟。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0026b08"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">出家父母反拜</cb:mulu><head>出家父母反拜</head>
<lb ed="J" n="0026b09"/><p xml:id="pJ33p0026b0901">予作正訛集。謂反者還也。在家父母。不受出家子拜。
<lb ed="J" n="0026b10"/>而還其禮。非反拜其子也。一僧忿然曰。法華經言。大
<lb ed="J" n="0026b11"/>通智勝如來旣成佛已。其父輪王向之頂禮。是反拜
<lb ed="J" n="0026b12"/>其子。佛有明訓。因刻之經末。予合掌云。汝號甚麼如
<lb ed="J" n="0026b13"/>來。僧謝不敢。又問汝旣未是如來。垂成正覺否。僧又
<lb ed="J" n="0026b14"/>謝不敢。予謂曰。旣不敢。且待汝垂成正覺。更端坐十
<lb ed="J" n="0026b15"/>劫。實受大通如來位。納父母拜未晚。汝今是僧。未是
<lb ed="J" n="0026b16"/>佛也。佛爲僧立法。不爲佛立法也。且世人謗佛無父
<lb ed="J" n="0026b17"/>無君。吾爲此懼。正其訛謬。息世譏嫌。冀正法久住。汝
<lb ed="J" n="0026b18"/>何爲不畏口業。甘心乎師子蟲也。悲夫。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0026b19"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">生愚死智</cb:mulu><head>生愚死智</head>
<lb ed="J" n="0026b20"/><p xml:id="pJ33p0026b2001">洛陽伽藍記云。史書皆非實錄。今人生愚死智。惑亦
<lb ed="J" n="0026b21"/>甚矣。蓋言史多溢美。不足信也。但皆非二字立言太
<lb ed="J" n="0026b22"/>過。古號史爲直筆。則焉得非實。夫子言文勝質則史。
<lb ed="J" n="0026b23"/>則容有非實。當改皆非作未必耳。夫古人愼重許可。
<lb ed="J" n="0026b24"/>一語品題。芳播千古。而今乃視爲故事。等爲人情。虛
<lb ed="J" n="0026b25"/>諛浪褒。取笑識者。可歎也。故洛陽記有激而發此論。
<lb ed="J" n="0026b26"/>切中末世之弊。不如是道破。傳燈錄前代眞善知識。
<lb ed="J" n="0026b27"/>與今安排名姓插入祖圖者何辨。爾後爲吾弟子。毋
<lb ed="J" n="0026b28"/>妄干名公大人。裝點吾之未到也。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0026b29"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">莊子(一)</cb:mulu><head>莊子<note place="inline">一</note></head>
<lb ed="J" n="0026b30"/><p xml:id="pJ33p0026b3001">有俗士。聚諸年少沙彌講莊子。大言曰。南華義勝首
<pb ed="J" xml:id="J33.B277.0026c" n="0026c"/>
<lb ed="J" n="0026c01"/>楞嚴。一時緇流及居士輩無斥其非者。夫南華於世
<lb ed="J" n="0026c02"/>書誠爲高妙。而謂勝楞嚴。何可笑之甚也。士固村學
<lb ed="J" n="0026c03"/>究。其品猥細不足較。其言亦無旨趣。不足辨。獨恐誤
<lb ed="J" n="0026c04"/>諸沙彌耳。然諸沙彌稍明敏者。久當自知。如言鋀勝
<lb ed="J" n="0026c05"/>黃金以誑小兒。小兒旣長。必唾其面矣。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0026c06"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">莊子(二)</cb:mulu><head>莊子<note place="inline">二</note></head>
<lb ed="J" n="0026c07"/><p xml:id="pJ33p0026c0701">或曰。莊子義則劣矣。其文玄曠疏逸。可喜可愕。佛經
<lb ed="J" n="0026c08"/>所未有也。諸爲古文辭及擧子業者咸靡然宗之。則
<lb ed="J" n="0026c09"/>何如。曰。佛經者。所謂至辭無文者也。而與世人較文
<lb ed="J" n="0026c10"/>是陽春與百卉爭顏色也。置勿論。子欲論文。不有六
<lb ed="J" n="0026c11"/>經四子在乎。而大成於孔子。吾試喩之。孔子之文。正
<lb ed="J" n="0026c12"/>大而光明。日月也。彼南華。佳者如繁星掣電。劣者如
<lb ed="J" n="0026c13"/>野燒也。孔子之文。渟蓄而汪洋。河海也。彼南華。佳者
<lb ed="J" n="0026c14"/>如瀑泉驚濤。劣者如亂流也。孔子之文。融粹而溫潤。
<lb ed="J" n="0026c15"/>良玉也。彼南華。佳者如水晶琉璃。劣者如玟珂碔砆
<lb ed="J" n="0026c16"/>也。孔子之文。切近而精實。五穀也。彼南華。佳者如安
<lb ed="J" n="0026c17"/>南之荔。大宛之葡萄。劣者如未熟之梨與柿也。此其
<lb ed="J" n="0026c18"/>大較也。業文者宜何師也。而況乎爲僧者之不以文
<lb ed="J" n="0026c19"/>爲業也。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0026c20"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">莊子(三)</cb:mulu><head>莊子<note place="inline">三</note></head>
<lb ed="J" n="0026c21"/><p xml:id="pJ33p0026c2101">曰。古尊宿疏經造論。有引莊子語者何也。曰。震旦之
<lb ed="J" n="0026c22"/>書。周孔老莊爲最矣。佛經來自五天。欲借此間語而
<lb ed="J" n="0026c23"/>發明。不是之引。而將誰引。然多用其言。不盡用其義。
<lb ed="J" n="0026c24"/>彷彿而已矣。蓋稍似而非眞是也。南人之北。北人不
<lb ed="J" n="0026c25"/>知舟。指其車而曉之曰。吾舟之載物而致遠。猶此方
<lb ed="J" n="0026c26"/>之車也。借車明舟。而非以車爲舟也。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0026c27"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">養老書</cb:mulu><head>養老書</head>
<lb ed="J" n="0026c28"/><p xml:id="pJ33p0026c2801">有集養老書。日用服食。多炮炙生物。至於曰雀。曰鴈。
<lb ed="J" n="0026c29"/>曰雉。曰鴛鴦。曰鹿。曰兔。曰駝。曰熊。曰貒。多豪貴少年
<lb ed="J" n="0026c30"/>所未及染指者。先德有言。饒君善將息。難與死魔爭。
<pb ed="J" xml:id="J33.B277.0027a" n="0027a"/>
<lb ed="J" n="0027a01"/>胡爲老不息心。反勤殺害。誤天下老人幷其子弟俱
<lb ed="J" n="0027a02"/>陷地獄者是書也。孔子曰。老者安之。定不敎渠殺生
<lb ed="J" n="0027a03"/>爲安。孟子曰。七十食肉。亦定不敎渠遍食衆生肉也。
<lb ed="J" n="0027a04"/>作俑者其思之。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0027a05"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">心得</cb:mulu><head>心得</head>
<lb ed="J" n="0027a06"/><p xml:id="pJ33p0027a0601">以耳聽受而得者。不如以目看讀而得者之廣也。以
<lb ed="J" n="0027a07"/>目看讀而得者。不如以心悟明而得者之極其廣也。
<lb ed="J" n="0027a08"/>以心爲君。以目爲臣以耳爲佐使。可也。用目當心。斯
<lb ed="J" n="0027a09"/>下矣。用耳當目。又下之下矣。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0027a10"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">祀神不用牲</cb:mulu><head>祀神不用牲</head>
<lb ed="J" n="0027a11"/><p xml:id="pJ33p0027a1101">杭俗歲暮祀神。大則刲羊蒸豚。次則用豬首雞魚之
<lb ed="J" n="0027a12"/>屬。予未出家時。持不殺戒。乃易以蔬果。家人雖三尺
<lb ed="J" n="0027a13"/>童子無不愕然。以爲必不可。予燃香秉燭。高聲白神
<lb ed="J" n="0027a14"/>云。某甲奉戒不殺。殺生以祭。不惟某甲之過。亦非神
<lb ed="J" n="0027a15"/>之福。然此意某一人獨斷。其餘皆欲用牲。儻神不悅。
<lb ed="J" n="0027a16"/>凡有殃咎。宜加予身。若濫無辜。非所謂聰明正直者。
<lb ed="J" n="0027a17"/>家人猶爲予危之。終歲合宅無恙。遂爲例。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0027a18"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">好樂</cb:mulu><head>好樂</head>
<lb ed="J" n="0027a19"/><p xml:id="pJ33p0027a1901">人處世各有所好。亦各隨所好以度日而終老。但淸
<lb ed="J" n="0027a20"/>濁不同耳。至濁者好財其次好色。其次好飮。稍淸則
<lb ed="J" n="0027a21"/>或好古玩。或好琴棋。或好山水。或好吟詠。又進之則
<lb ed="J" n="0027a22"/>好讀書。開卷有益。諸好之中。讀書爲勝矣。然此猶世
<lb ed="J" n="0027a23"/>間法。又進之。則好讀內典。又進之。則好淨其心。好至
<lb ed="J" n="0027a24"/>於淨其心。而世出世間之好最勝矣。漸入佳境。如食
<lb ed="J" n="0027a25"/>蔗喩。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0027a26"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">世智當悟</cb:mulu><head>世智當悟</head>
<lb ed="J" n="0027a27"/><p xml:id="pJ33p0027a2701">智有二。有世間智。有出世間智。世智又二。一者博學
<lb ed="J" n="0027a28"/>宏辭。長技遠略。但以多知多解而勝乎人者是也。二
<lb ed="J" n="0027a29"/>者明善惡別邪正。行其所當行而止其所當止者是
<lb ed="J" n="0027a30"/>也。僅得其初。是謂狂智。當墮三塗。兼得其後。是謂正
<pb ed="J" xml:id="J33.B277.0027b" n="0027b"/>
<lb ed="J" n="0027b01"/>智。報在人天。何以故。德勝才謂之君子。才勝德謂之
<lb ed="J" n="0027b02"/>小人也。出世間智亦二。一者善能分別如來正法四
<lb ed="J" n="0027b03"/>諦六度等。依而奉行者是也。二者破無明惑。如實了
<lb ed="J" n="0027b04"/>了。見自本心者是也。僅得其初。是出世間智也。名爲
<lb ed="J" n="0027b05"/>漸入。兼得其後。是出世間上上智也。乃名頓超。何以
<lb ed="J" n="0027b06"/>故。但得本不愁末。得末者未必得本也。今有乍得世
<lb ed="J" n="0027b07"/>智初分。便謂大徹大悟者。何謬昧之甚。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0027b08"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">時不可蹉</cb:mulu><head>時不可蹉</head>
<lb ed="J" n="0027b09"/><p xml:id="pJ33p0027b0901">凡人初出家。心必猛利。當趁此時一氣做工夫。使有
<lb ed="J" n="0027b10"/>成立。若悠悠揚揚。蹉過此時。日後或住院。或受徒。或
<lb ed="J" n="0027b11"/>信施繁廣。多爲所累。淪沒初志修行人不可不知。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0027b12"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">念佛鬼敬</cb:mulu><head>念佛鬼敬</head>
<lb ed="J" n="0027b13"/><p xml:id="pJ33p0027b1301">海昌村民某。有老媼死。附家人言平生事。及陰府報
<lb ed="J" n="0027b14"/>應甚悉。家人環而聽之。某在衆中忽攝心念佛。媼謂
<lb ed="J" n="0027b15"/>曰。汝常如此。何患不成佛道。問何故。曰。汝心念阿彌
<lb ed="J" n="0027b16"/>陀佛故問何以知之。曰。見汝身有光明故。村民不識
<lb ed="J" n="0027b17"/>一字。瞥爾顧念。尙使鬼敬。況久修者乎。是故念佛功
<lb ed="J" n="0027b18"/>德不可思議。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0027b19"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">鬼神</cb:mulu><head>鬼神</head>
<lb ed="J" n="0027b20"/><p xml:id="pJ33p0027b2001">或問有鬼神歟。無鬼神歟。曰。有。鬼神可信奉歟。不可
<lb ed="J" n="0027b21"/>信奉歟。曰。亦可亦不可。何謂也。曰。夫子不云乎。敬鬼
<lb ed="J" n="0027b22"/>神而遠之。蓋一言盡其曲折矣。敬之云者。有也。遠之
<lb ed="J" n="0027b23"/>云者。信奉而不信奉也。祀之以時。交之以禮。如是而
<lb ed="J" n="0027b24"/>已耳。過信而諂奉焉。冀其報吉凶。降福佑獲靈通。則
<lb ed="J" n="0027b25"/>駸駸然入於邪矣。噫。有可敬而不可遠者諸佛諸菩
<lb ed="J" n="0027b26"/>薩是也。胡弗思也。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0027b27"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">東坡(一)</cb:mulu><head>東坡<note place="inline">一</note></head>
<lb ed="J" n="0027b28"/><p xml:id="pJ33p0027b2801"><name role="" type="person">洪覺範</name>謂東坡文章德行炳煥千古。又深入佛法。而
<lb ed="J" n="0027b29"/>不能忘情於長生之術。非唯無功。反坐此病卒。予謂
<lb ed="J" n="0027b30"/>東坡尙爾。況其餘乎。今有口談無生。而心慕長生者。
<pb ed="J" xml:id="J33.B277.0027c" n="0027c"/>
<lb ed="J" n="0027c01"/>有始學無生。俄而改業長生者。蓋知之不眞。見之不
<lb ed="J" n="0027c02"/>定耳。故道人不可刹那失正知見。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0027c03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">東坡(二)</cb:mulu><head>東坡<note place="inline">二</note></head>
<lb ed="J" n="0027c04"/><p xml:id="pJ33p0027c0401">元禪師與東坡書云。時人忌子瞻作宰相耳。三十年
<lb ed="J" n="0027c05"/>功名富貴過眼成空。何不猛與一刀割斷。又云子瞻
<lb ed="J" n="0027c06"/>胸中有萬卷書。筆下無一點塵。爲何於自己性命便
<lb ed="J" n="0027c07"/>不知下落。以東坡之穎敏。而又有如是善友策發。何
<lb ed="J" n="0027c08"/>慮不日進。今之縉紳與衲子交者。宜講此誼。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0027c09"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">憎愛</cb:mulu><head>憎愛</head>
<lb ed="J" n="0027c10"/><p xml:id="pJ33p0027c1001">語云。愛其人及其屋上之烏。言愛之極其至也。忽緣
<lb ed="J" n="0027c11"/>變而情遷。轉愛爲憎。憎而又憎。向之愛安在哉。轉憎
<lb ed="J" n="0027c12"/>爲愛。亦復如是。是故愛不必喜。憎不必怒。夢事空花。
<lb ed="J" n="0027c13"/>本非實故。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0027c14"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">靜之益(一)</cb:mulu><head>靜之益<note place="inline">一</note></head>
<lb ed="J" n="0027c15"/><p xml:id="pJ33p0027c1501">日間有事。或處分不定。睡去四五更起坐。是非可否
<lb ed="J" n="0027c16"/>忽自了然。日間錯處於此悉現。乃知爾來不得明見
<lb ed="J" n="0027c17"/>心性。皆繇忙亂覆卻本體耳。古人云。靜見眞如性。又
<lb ed="J" n="0027c18"/>云性水澄淸。心珠自現。豈虛語哉。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0027c19"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">靜之益(二)</cb:mulu><head>靜之益<note place="inline">二</note></head>
<lb ed="J" n="0027c20"/><p xml:id="pJ33p0027c2001">世間釅醯醇醴。藏之彌久而彌美者。皆繇封錮牢密。
<lb ed="J" n="0027c21"/>不泄氣故。古人云。二十年不開口說話。向後佛也奈
<lb ed="J" n="0027c22"/>何你不得。旨哉言乎。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0027c23"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">華嚴不如艮卦</cb:mulu><head>華嚴不如艮卦</head>
<lb ed="J" n="0027c24"/><p xml:id="pJ33p0027c2401">宋儒有言。讀一部華嚴經。不如看一艮卦。此說高明
<lb ed="J" n="0027c25"/>者自知其謬。庸劣者遂信不疑。開邪見門。塞圓乘路。
<lb ed="J" n="0027c26"/>言不可不愼也。假令說讀一部易經。不如看一艮卦。
<lb ed="J" n="0027c27"/>然且不可。況佛法耶。況佛法之華嚴耶。華嚴具無量
<lb ed="J" n="0027c28"/>門。諸大乘經。猶是華嚴無量門中之一門耳。華嚴。天
<lb ed="J" n="0027c29"/>王也。諸大乘經。侯封也。諸小乘經。侯封之附庸也。餘
<lb ed="J" n="0027c30"/>可知矣。</p></cb:div>
<pb ed="J" xml:id="J33.B277.0028a" n="0028a"/>
<lb ed="J" n="0028a01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">韓淮陰</cb:mulu><head>韓淮陰</head>
<lb ed="J" n="0028a02"/><p xml:id="pJ33p0028a0201">淮陰佐漢滅楚。旣王矣。召漂母與之千金。召辱己少
<lb ed="J" n="0028a03"/>年亦與之千金。夫報恩者人情之常也。不報怨而反
<lb ed="J" n="0028a04"/>酬以恩。可謂有大人之量。君子長者之風矣。而卒不
<lb ed="J" n="0028a05"/>獲以壽考終。千古而下。猶可扼腕。雖然。其故有二。一
<lb ed="J" n="0028a06"/>者仁有餘而智不足。二者多殺人不免於自殺。理固
<lb ed="J" n="0028a07"/>應然。無足怪者。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0028a08"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">誦經雜話</cb:mulu><head>誦經雜話</head>
<lb ed="J" n="0028a09"/><p xml:id="pJ33p0028a0901">總戎戚公。素持金剛經。其守越之三江也。有亡卒致
<lb ed="J" n="0028a10"/>夢云。明當遣妻詣公。乞爲誦經一卷。以資冥道翌日。
<lb ed="J" n="0028a11"/>果有婦人悲泣求見。詰之。如夢中語。公諾之。晨起誦
<lb ed="J" n="0028a12"/>經。夜夢卒云。荷公大恩。然僅得半卷。以於中雜不用
<lb ed="J" n="0028a13"/>二字。公思其故。乃內人使侍婢送茶餠。公遙見揮手
<lb ed="J" n="0028a14"/>卻之。口雖不言。心謂不用。次早。閉戶誦經。是夜夢卒
<lb ed="J" n="0028a15"/>謝云。已獲超拔。此予親聞於三江僧東林。東林誠篤
<lb ed="J" n="0028a16"/>有道行。不妄語者。噫。誦經僧可不愼歟。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0028a17"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">平心薦亡</cb:mulu><head>平心薦亡</head>
<lb ed="J" n="0028a18"/><p xml:id="pJ33p0028a1801">杭郡多士坊有東平廟。郡之窘人死。致夢其妻云。諒
<lb ed="J" n="0028a19"/>汝無力修薦。縱多方修薦。不若東平廟廟主某公施
<lb ed="J" n="0028a20"/>一飯斛足矣。妻詣廟主求請。主云。我至期有七員主
<lb ed="J" n="0028a21"/>行醮事。奈何。然我寧辭彼就汝。遂爲施食。妻夢夫云
<lb ed="J" n="0028a22"/>已超脫矣。此公平日臥榻上供王靈官像。像前置一
<lb ed="J" n="0028a23"/>甁。凡得經嚫目不視。卽貯甁中。隨取隨用。不欲較計
<lb ed="J" n="0028a24"/>厚薄也。一念平等。亡魂賴以津濟。噫。心平卽有如是
<lb ed="J" n="0028a25"/>威德。況心空者乎。釋子當自勉矣。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0028a26"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">對境</cb:mulu><head>對境</head>
<lb ed="J" n="0028a27"/><p xml:id="pJ33p0028a2701">人對世間財色名利境界。以喩明之。有火聚於此。五
<lb ed="J" n="0028a28"/>物在傍。一如乾草。纔觸卽燃者也。其二如木。噓之則
<lb ed="J" n="0028a29"/>燃者也。其三如鐵。不可得燃者也。然而猶可鎔也。其
<lb ed="J" n="0028a30"/>四如水。不惟不燃。反能滅火者也。然而隔之釜甕。猶
<pb ed="J" xml:id="J33.B277.0028b" n="0028b"/>
<lb ed="J" n="0028b01"/>可沸也。其五如空。然後任其燔灼。體恆自如。亦不須
<lb ed="J" n="0028b02"/>滅。行將自滅也。初一凡夫。中屬修學。漸次最後。方名
<lb ed="J" n="0028b03"/>諸如來大聖人也。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0028b04"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">去障</cb:mulu><head>去障</head>
<lb ed="J" n="0028b05"/><p xml:id="pJ33p0028b0501">修行去障亦有五等。喩如一人之身。五重纏裹。最外
<lb ed="J" n="0028b06"/>鐵甲。次以皮裘。次以布袍。次以羅衫。又次貼肉極以
<lb ed="J" n="0028b07"/>輕綃。次第解之。輕綃俱去。方是本體赤<g ref="#CB05222">𩪸</g>自身也。行
<lb ed="J" n="0028b08"/>人外去麤障。去之又去。直至根本無明極微細障皆
<lb ed="J" n="0028b09"/>悉去盡。方是本體淸淨法身也。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0028b10"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">以苦爲樂</cb:mulu><head>以苦爲樂</head>
<lb ed="J" n="0028b11"/><p xml:id="pJ33p0028b1101">廁蟲之在廁也。自犬羊視之不勝其苦。而廁蟲不知
<lb ed="J" n="0028b12"/>苦。方以爲樂也。犬羊之在地也。自人視之不勝其苦。
<lb ed="J" n="0028b13"/>而犬羊不知苦。方以爲樂也。人之在世也。自天視之
<lb ed="J" n="0028b14"/>不勝其苦。而人不知苦。方以爲樂也。推而極之。天之
<lb ed="J" n="0028b15"/>苦樂亦猶是也。知此而求生淨土。萬牛莫挽矣。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0028b16"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">二客對弈</cb:mulu><head>二客對弈</head>
<lb ed="J" n="0028b17"/><p xml:id="pJ33p0028b1701">二客方對弈。有哂於傍者曰。吾見二肉柱動搖耳。客
<lb ed="J" n="0028b18"/>曰。何謂也。曰。二君形存而神離。神在黑白子中久矣。
<lb ed="J" n="0028b19"/>相對峙者非肉柱而何。客默然。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0028b20"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">思惟修</cb:mulu><head>思惟修</head>
<lb ed="J" n="0028b21"/><p xml:id="pJ33p0028b2101">禪那者。此云思惟修。故稱禪思比丘。是貴思也。經又
<lb ed="J" n="0028b22"/>言有思惟心終不能入如來大涅槃海。又言是法非
<lb ed="J" n="0028b23"/>思量分別之所能及。是病思也。所以者何。蓋思有二。
<lb ed="J" n="0028b24"/>一正思惟。一邪思惟。無思之思。是正思惟也。有思之
<lb ed="J" n="0028b25"/>思。是邪思惟也。又思有二。一從外而思內。背塵合覺
<lb ed="J" n="0028b26"/>者也。一從內而思外。背覺合塵者也。從內思外者。思
<lb ed="J" n="0028b27"/>之思之。又重思之。思無盡而眞彌遠也。從外思內者。
<lb ed="J" n="0028b28"/>思之思之。又重思之。思盡而還源也。繇思而入無思。
<lb ed="J" n="0028b29"/>卽念佛者繇念而入無念也。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0028b30"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">諍友</cb:mulu><head>諍友</head>
<pb ed="J" xml:id="J33.B277.0028c" n="0028c"/>
<lb ed="J" n="0028c01"/><p xml:id="pJ33p0028c0101">予初出家時。皋亭茶湯寺老僧。以誕日延予齋。時大
<lb ed="J" n="0028c02"/>嶺有立禪。北人也。戇直無諂。顧予曰。彼延子爲佛法
<lb ed="J" n="0028c03"/>耶。人情耶。彼以人情重子耳。何往爲。予大慚。又友古
<lb ed="J" n="0028c04"/>溟者謂予言。子以後不出世爲妙。予吿以素所願。願
<lb ed="J" n="0028c05"/>終身居學地而自鍛鍊。溟笑曰。子卻有出世日在。未
<lb ed="J" n="0028c06"/>免也。今思如二友者不可復得。淒然傷感者久之。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0028c07"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">鼓樂</cb:mulu><head>鼓樂</head>
<lb ed="J" n="0028c08"/><p xml:id="pJ33p0028c0801">秋榜出。新擧子有鼓樂而過上方之門者。二僧趨而
<lb ed="J" n="0028c09"/>往覘之。甲云善哉。不亦樂乎。乙云善哉。不亦悲乎。甲
<lb ed="J" n="0028c10"/>問故。乙曰。子徒知今日之鼓樂。而不知有後日之鼓
<lb ed="J" n="0028c11"/>樂也。甲不解。歎羨如故。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0028c12"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">道人重輕</cb:mulu><head>道人重輕</head>
<lb ed="J" n="0028c13"/><p xml:id="pJ33p0028c1301">古所稱道人。以世所重者彼輕之世所輕者彼重之
<lb ed="J" n="0028c14"/>故也。世所重者何。富貴也。世所輕者何。身心也。今與
<lb ed="J" n="0028c15"/>世同其重輕。是得爲道人乎哉。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0028c16"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">佛經不可不讀</cb:mulu><head>佛經不可不讀</head>
<lb ed="J" n="0028c17"/><p xml:id="pJ33p0028c1701">予少時見前賢闢佛。主先入之言。作矮人之視。罔覺
<lb ed="J" n="0028c18"/>也。偶於戒壇經肆。請數卷經讀之。始大驚曰。不讀如
<lb ed="J" n="0028c19"/>是書。幾虛度一生矣。今人乃有自少而壯而老而死
<lb ed="J" n="0028c20"/>不一過目者。可謂面寶山而不入者也。又一類。雖讀
<lb ed="J" n="0028c21"/>之。不過採其辭致以資談柄助筆勢。自少而壯而老
<lb ed="J" n="0028c22"/>而死不一究其理者。可謂入寶山而不取者也。又一
<lb ed="J" n="0028c23"/>類雖討論。雖講演。亦不過訓字銷文。爭新競高。自少
<lb ed="J" n="0028c24"/>而壯而老而死不一眞修而實踐者。可謂取其寶把
<lb ed="J" n="0028c25"/>玩之賞鑑之懷之袖之而復棄之者也。雖然。一染識
<lb ed="J" n="0028c26"/>田。終成道種。是故佛經不可不讀。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0028c27"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">蕭妃</cb:mulu><head>蕭妃</head>
<lb ed="J" n="0028c28"/><p xml:id="pJ33p0028c2801">武后效人彘殺王后等且死。誓願生生世世己爲貓。
<lb ed="J" n="0028c29"/>武爲鼠。生扼其喉而噉其肉。至今貓鼠中尙有二人
<lb ed="J" n="0028c30"/>受生。雖報復百千萬遍未已也。往時予作水陸齋憫
<pb ed="J" xml:id="J33.B277.0029a" n="0029a"/>
<lb ed="J" n="0029a01"/>而薦之。祇恐冤力深。薦力淺。未能遽釋耳。古來類此
<lb ed="J" n="0029a02"/>者頗衆。今人修善事。不辭多爲津濟可也。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0029a03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">泰首座</cb:mulu><head>泰首座</head>
<lb ed="J" n="0029a04"/><p xml:id="pJ33p0029a0401">或謂泰首座刻香坐脫。九峰不許。以不會石霜休去
<lb ed="J" n="0029a05"/>歇去寒灰枯木去等語也。而紙衣道者能去能來。將
<lb ed="J" n="0029a06"/>無會石霜意。而洞山亦不許者何也。愚謂紙衣若果
<lb ed="J" n="0029a07"/>已出息不涉衆緣。入息不居陰界。則去住自繇。當與
<lb ed="J" n="0029a08"/>洞山作愚癡齋把手共行。泰何可及。如或不然。未免
<lb ed="J" n="0029a09"/>是弄精魂漢。古人所謂鬼神活計者是也。而泰公卻
<lb ed="J" n="0029a10"/>有眞實定力。特其耽著靜境。不解轉身一句。二者病
<lb ed="J" n="0029a11"/>則均也。然紙衣虛心就洞山理會。而泰公奮然長往。
<lb ed="J" n="0029a12"/>自失大利。滿招損。謙受益。學禪者宜知之。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0029a13"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">睡著無夢時主人</cb:mulu><head>睡著無夢時主人</head>
<lb ed="J" n="0029a14"/><p xml:id="pJ33p0029a1401">雪巖初問高峰。日間浩浩作得主麼。次問夜夢中作
<lb ed="J" n="0029a15"/>得主麼。三問正睡著無夢時。主人公在甚麼處。今人
<lb ed="J" n="0029a16"/>便向第三問以情識卜度。錯了也。汝且日間作主不
<lb ed="J" n="0029a17"/>得。又何論最後極深深處。不如就初門著緊用心。以
<lb ed="J" n="0029a18"/>次理會去未晚。雖然。若於第三問了悟無疑。白日間
<lb ed="J" n="0029a19"/>夜夢中無不帖帖地矣。過量人前。又不可以格例拘
<lb ed="J" n="0029a20"/>也。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0029a21"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">布施</cb:mulu><head>布施</head>
<lb ed="J" n="0029a22"/><p xml:id="pJ33p0029a2201">龐居士以家財沈海。人謂奚不布施。士云。吾多劫爲
<lb ed="J" n="0029a23"/>布施所累。故沈之耳。愚人藉口。遂祕吝不施。不知居
<lb ed="J" n="0029a24"/>士爲布施住相者解縛也。非以布施爲不可也。萬行
<lb ed="J" n="0029a25"/>有般若以爲導。三輪空寂。雖終日施奚病焉。又凡夫
<lb ed="J" n="0029a26"/>膠著於布施。沈海之擧。是幷其布施而布施之也。是
<lb ed="J" n="0029a27"/>名大施。是名眞施。是名無上施。安得謂居士不施。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0029a28"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">尙直尙理編</cb:mulu><head>尙直尙理編</head>
<lb ed="J" n="0029a29"/><p xml:id="pJ33p0029a2901">國初空谷禪師著尙直尙理二編。極談儒釋之際。其
<lb ed="J" n="0029a30"/>間力辨晦菴先生暗用佛法而明排之。愚意晦菴恐
<pb ed="J" xml:id="J33.B277.0029b" n="0029b"/>
<lb ed="J" n="0029b01"/>無此心。或是見解未到耳。何以知之。記少年曾看朱
<lb ed="J" n="0029b02"/>子語類。自云昔於某老先生坐中。聽一僧議論。心悅
<lb ed="J" n="0029b03"/>之。後進場屋。便寫入卷中。試官被某哄動。遂中式。及
<lb ed="J" n="0029b04"/>見延平先生。方知有聖賢學問。以是知晦菴之學佛。
<lb ed="J" n="0029b05"/>不過如今人用資文筆而已。原不曾得佛深理。其排
<lb ed="J" n="0029b06"/>佛。是見解未到。空谷責之。似爲太過。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0029b07"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">戒殺</cb:mulu><head>戒殺</head>
<lb ed="J" n="0029b08"/><p xml:id="pJ33p0029b0801">天地生物以供人食。如種種穀。種種果。種種蔬菜。種
<lb ed="J" n="0029b09"/>種水陸珍味。而人又以智巧餠之。餌之。鹽之。酢之。烹
<lb ed="J" n="0029b10"/>之。炮之。可謂千足萬足。何苦復將同有血氣。同有子
<lb ed="J" n="0029b11"/>母。同有知覺。覺痛覺癢覺生覺死之物。而殺食之。豈
<lb ed="J" n="0029b12"/>理也哉。尋常說只要心好。不在齋素。嗟乎。戮其身而
<lb ed="J" n="0029b13"/>啖其肉。天下之言凶心慘心毒心惡心孰甚焉。好心
<lb ed="J" n="0029b14"/>當在何處。予昔作戒殺放生文勸世。而頗有翻刻此
<lb ed="J" n="0029b15"/>文。不下一二十本。善哉斯世。何幸猶有如是仁人君
<lb ed="J" n="0029b16"/>子在也。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0029b17"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">建立叢林</cb:mulu><head>建立叢林</head>
<lb ed="J" n="0029b18"/><p xml:id="pJ33p0029b1801">叢林爲衆。固是美事。然須己事已辦而後爲之。不然。
<lb ed="J" n="0029b19"/>或煩勞神志。或耽著世緣。致令未有所得者望洋而
<lb ed="J" n="0029b20"/>終。已有所得者中道而廢。予興復雲棲。事事皆出勢
<lb ed="J" n="0029b21"/>所自迫而後動作。曾不強爲。而亦所損於己不少。況
<lb ed="J" n="0029b22"/>盡心力而求之乎。書此自警。幷以吿夫來者。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0029b23"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">僧俗信心</cb:mulu><head>僧俗信心</head>
<lb ed="J" n="0029b24"/><p xml:id="pJ33p0029b2401">末法中。頗有出家比丘信心不如在家居士者。在家
<lb ed="J" n="0029b25"/>居士信心不如在家女人者。何惑乎學佛者多。而成
<lb ed="J" n="0029b26"/>佛者少也。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0029b27"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">損己利人</cb:mulu><head>損己利人</head>
<lb ed="J" n="0029b28"/><p xml:id="pJ33p0029b2801">智者入滅。曰。吾不領衆。必淨六根。繇損己利人。止登
<lb ed="J" n="0029b29"/>五品。南嶽亦自言坐是止證鐵輪。二師雖是謙己誨
<lb ed="J" n="0029b30"/>人。然亦實語。但與我輩之損不同耳。何以故。我輩損
<pb ed="J" xml:id="J33.B277.0029c" n="0029c"/>
<lb ed="J" n="0029c01"/>則誠損。二師雖損而不損也。今以喩明。如一富室。一
<lb ed="J" n="0029c02"/>窘人。二俱捐財濟衆。其損不異。然窘人則窘益甚。富
<lb ed="J" n="0029c03"/>室則富自若也。又如溝渠江海。均用汲灌。而溝渠減
<lb ed="J" n="0029c04"/>涸。江海自若也。旣無所損。何爲限於五品鐵輪。噫。天
<lb ed="J" n="0029c05"/>下以聖歸仲尼。仲尼言聖我不能。天下以道屬文王。
<lb ed="J" n="0029c06"/>文王顧望道未見。增上慢比丘可弗思乎。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0029c07"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">良知</cb:mulu><head>良知</head>
<lb ed="J" n="0029c08"/><p xml:id="pJ33p0029c0801">新建創良知之說。是其識見學力深造所到。非強立
<lb ed="J" n="0029c09"/>標幟以張大其門庭者也。然好同儒釋者。謂卽是佛
<lb ed="J" n="0029c10"/>說之眞知。則未可。何者。良知二字。本出子輿氏。今以
<lb ed="J" n="0029c11"/>三支格之。良知爲宗。不慮而知爲因。孩提之童無不
<lb ed="J" n="0029c12"/>知愛親敬長爲喩。則知良者美也。自然知之而非造
<lb ed="J" n="0029c13"/>作者也。而所知愛敬涉妄已久。豈眞常寂照之謂哉。
<lb ed="J" n="0029c14"/>眞之與良固當有辨。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0029c15"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">心之精神是謂聖</cb:mulu><head>心之精神是謂聖</head>
<lb ed="J" n="0029c16"/><p xml:id="pJ33p0029c1601">孔叢子云。心之精神是謂聖。楊慈湖平生學問以是
<lb ed="J" n="0029c17"/>爲宗。其於良知何似。得無合佛說之眞知歟。曰。精神
<lb ed="J" n="0029c18"/>更淺於良知。均之水上波耳。惡得爲眞知乎哉。且精
<lb ed="J" n="0029c19"/>神二字。分言之則各有旨。合而成文。則精魂神識之
<lb ed="J" n="0029c20"/>謂也。昔人有言無量劫來生死本。癡人認作本來人
<lb ed="J" n="0029c21"/>者是也。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0029c22"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">寂感</cb:mulu><head>寂感</head>
<lb ed="J" n="0029c23"/><p xml:id="pJ33p0029c2301">慈湖儒者也。不觀仲尼之言乎。操則存。舍則亡。出入
<lb ed="J" n="0029c24"/>無時。莫知其鄕則進於精神矣。復進於良知矣。然則
<lb ed="J" n="0029c25"/>是佛說之眞知乎。曰。亦未也。眞無存亡。眞無出入也。
<lb ed="J" n="0029c26"/>莫知其鄕。則庶幾矣。而猶未擧其全也。仲尼又云。無
<lb ed="J" n="0029c27"/>思也。無爲也。寂然不動。感而遂通天下之故。夫泯思
<lb ed="J" n="0029c28"/>爲而入寂。是莫知其鄕也。無最後句。則成斷滅。斷滅
<lb ed="J" n="0029c29"/>則無知矣。通天下之故。無上三句。則成亂想。亂想則
<lb ed="J" n="0029c30"/>妄知矣。寂而通。是之謂眞知也。然斯言也。論易也。非
<pb ed="J" xml:id="J33.B277.0030a" n="0030a"/>
<lb ed="J" n="0030a01"/>論心也。人以屬之蓍卦而已。蓋時未至。機未熟。仲尼
<lb ed="J" n="0030a02"/>微露而寄之乎易。使人自得之也。甚矣。仲尼之善言
<lb ed="J" n="0030a03"/>心也。信矣。仲尼之爲儒童菩薩也。然則讀儒書足了
<lb ed="J" n="0030a04"/>生死。何以佛爲。曰。佛談如是妙理。遍於三藏。其在儒
<lb ed="J" n="0030a05"/>書。千百言中而偶一及也。仲尼非不知也。仲尼主世
<lb ed="J" n="0030a06"/>間法。釋迦主出世間法也。心雖無二。而門庭施設不
<lb ed="J" n="0030a07"/>同。學者不得不各從其門也。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0030a08"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">來生(一)</cb:mulu><head>來生<note place="inline">一</note></head>
<lb ed="J" n="0030a09"/><p xml:id="pJ33p0030a0901">今生持戒修福之僧。若心地未明。願力輕微。又不求
<lb ed="J" n="0030a10"/>淨土。是人來生多感富貴之報。亦多爲富貴所迷。或
<lb ed="J" n="0030a11"/>至造業墮落者。有老僧搖手不之信。予謂無論隔世。
<lb ed="J" n="0030a12"/>親見一僧結茅北峰之陰。十年頗著淸修。一時善信
<lb ed="J" n="0030a13"/>敬慕。爲別刱菴。徙居之。遂致沈溺。前所微得俱喪。見
<lb ed="J" n="0030a14"/>世且然。況來生耶。問此爲誰。予云。卽老兄是。其人默
<lb ed="J" n="0030a15"/>然。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0030a16"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">來生(二)</cb:mulu><head>來生<note place="inline">二</note></head>
<lb ed="J" n="0030a17"/><p xml:id="pJ33p0030a1701">僧有見貴顯人而心生慕羨願似之者。復有見貴顯
<lb ed="J" n="0030a18"/>人而心生厭薄若不屑者。是二人皆過也。何也。爾徒
<lb ed="J" n="0030a19"/>知慕羨彼。而寧知彼之前生。卽爾苦行修福僧人乎。
<lb ed="J" n="0030a20"/>則何必慕羨。爾徒知厭薄彼。而寧知爾之苦行。來生
<lb ed="J" n="0030a21"/>當作彼有名有位官人乎。則何可厭薄。旣未離生死。
<lb ed="J" n="0030a22"/>彼此更迭。如汲井輪。互爲高下。思之及此。能不寒心。
<lb ed="J" n="0030a23"/>但應努力前修。不捨寸陰以期出世。安得閒工夫爲
<lb ed="J" n="0030a24"/>他人慕羨耶厭薄耶。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0030a25"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">棄捨所長</cb:mulu><head>棄捨所長</head>
<lb ed="J" n="0030a26"/><p xml:id="pJ33p0030a2601">凡人資性所長。必著之不能捨。如長於詩文者。長於
<lb ed="J" n="0030a27"/>政事者。長於貨殖者。長於戰陣者。乃至長於書者畫
<lb ed="J" n="0030a28"/>者琴者棋者。皆弊精竭神殫智盡巧以從事。而多有
<lb ed="J" n="0030a29"/>鉤深窮玄。成一家之名。以垂世不朽。若能棄捨不用。
<lb ed="J" n="0030a30"/>轉此一回精神智巧抵在般若上。何患道業之無成
<pb ed="J" xml:id="J33.B277.0030b" n="0030b"/>
<lb ed="J" n="0030b01"/>乎。而茫茫古今。千百人中未見一二矣。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0030b02"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">二種鼠</cb:mulu><head>二種鼠</head>
<lb ed="J" n="0030b03"/><p xml:id="pJ33p0030b0301">家鼠穿墉走梁。循床入篋。纍纍然與人近。而逃形避
<lb ed="J" n="0030b04"/>影。自古無能豢而狎之者。松鼠以山巖爲國。樹杪爲
<lb ed="J" n="0030b05"/>家。若方外之士。化外之民。而人得置之襟懷。馴如慈
<lb ed="J" n="0030b06"/>母之撫赤子。此其故何也。意者宿習之使也。彼家鼠。
<lb ed="J" n="0030b07"/>其昔穿窬之盜者耶。彼松鼠。其昔爲人之服役者耶。
<lb ed="J" n="0030b08"/>均之畜生。而不無彼善於此也。術不可不愼也。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0030b09"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">僧習</cb:mulu><head>僧習</head>
<lb ed="J" n="0030b10"/><p xml:id="pJ33p0030b1001">末法僧有習書。習詩。習尺牘語。而是三者皆士大夫
<lb ed="J" n="0030b11"/>所有事。士大夫捨之不習而習禪。僧顧攻其所捨。而
<lb ed="J" n="0030b12"/>於己分上一大事因緣置之度外。何顚倒乃爾。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0030b13"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">古今人不相及</cb:mulu><head>古今人不相及</head>
<lb ed="J" n="0030b14"/><p xml:id="pJ33p0030b1401">本朝尊宿。自洪武至今。殆不多見。無論唐宋。只如元
<lb ed="J" n="0030b15"/>之中峰天如諸老。今代唯琦楚石一人可與馳騁上
<lb ed="J" n="0030b16"/>下。況古之又古耶。得非世愈降障愈深耶。豪傑固無
<lb ed="J" n="0030b17"/>文王猶興。畢竟星中之月而已。然則末法中人。不可
<lb ed="J" n="0030b18"/>妄自尊大而輕視古德。又不可甘心暴棄而不爲豪
<lb ed="J" n="0030b19"/>傑也。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0030b20"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">物不遷論駮</cb:mulu><head>物不遷論駮</head>
<lb ed="J" n="0030b21"/><p xml:id="pJ33p0030b2101">有爲物不遷論駮者。謂肇公不當以物各住位爲不
<lb ed="J" n="0030b22"/>遷。當以物各無性爲不遷。而不平者反駮其駮。或疑
<lb ed="J" n="0030b23"/>而未決。擧以問予。予曰。爲駮者。固非全無據而妄談。
<lb ed="J" n="0030b24"/>駮其駮者。亦非故抑今而揚古。蓋各有所見也。我今
<lb ed="J" n="0030b25"/>平心而折衷之。子不讀眞空般若涅槃三論。及始之
<lb ed="J" n="0030b26"/>宗本義乎。使無此。則今之駮。吾意肇公且口掛壁上。
<lb ed="J" n="0030b27"/>無言可對。無理可伸矣。今三論發明性空之旨罔不
<lb ed="J" n="0030b28"/>曲盡。而宗本中又明言緣會之與性空一也。豈不曉
<lb ed="J" n="0030b29"/>所謂性空者耶。蓋作論本意。因世人以昔物不至今
<lb ed="J" n="0030b30"/>則昔長往。名爲物遷。故卽其言而反之。若曰。爾之所
<pb ed="J" xml:id="J33.B277.0030c" n="0030c"/>
<lb ed="J" n="0030c01"/>謂遷者。正我之所謂不遷也。此名就路還家。以賊攻
<lb ed="J" n="0030c02"/>賊。位不轉而易南成北。質不改而變鋀爲金。巧心妙
<lb ed="J" n="0030c03"/>手。無礙之辯才也。故此論非正論物不遷也。因昔物
<lb ed="J" n="0030c04"/>今物二句而作耳。若無因自作。必通篇以性空。立論
<lb ed="J" n="0030c05"/>如三論矣。茲徑以不曉性空病肇公。肇公豈得心服。
<lb ed="J" n="0030c06"/>是故求向物於昔。於昔未嘗無。責向物於今。於今未
<lb ed="J" n="0030c07"/>嘗有。此數言者。似乖乎性空之旨。然昔以緣合不無。
<lb ed="J" n="0030c08"/>今以緣散不有。緣會性空旣其不二。又何煩費辭以
<lb ed="J" n="0030c09"/>辨肇公之失哉。或問何故彼論通篇不出此意。曰。以
<lb ed="J" n="0030c10"/>有緣會不異性空之語在宗本中。觀者自可默契耳。
<lb ed="J" n="0030c11"/>若知有今日。更於論尾增一二語結明此意。則駮何
<lb ed="J" n="0030c12"/>繇生。吁。肇公當必首肯。而不知爲駮者之信否也。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0030c13"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">碧巖集</cb:mulu><head>碧巖集</head>
<lb ed="J" n="0030c14"/><p xml:id="pJ33p0030c1401">圓悟作碧巖集。妙喜欲入閩碎其板。淺智者遂病圓
<lb ed="J" n="0030c15"/>悟。不知妙喜特一時遣著語耳。夫雪竇百則頌古。先
<lb ed="J" n="0030c16"/>德謂是頌古之聖。而圓悟始爲評唱。又評唱之聖也。
<lb ed="J" n="0030c17"/>而不免爲文字般若。愚者執之。故妙喜爲此說。碎學
<lb ed="J" n="0030c18"/>人之情識也。非碎碧巖集也。其言碎者。彷彿雲門一
<lb ed="J" n="0030c19"/>棒打殺之意也。神而明之。碧巖寸寸栴檀。執而泥之。
<lb ed="J" n="0030c20"/>一大藏板皆可碎也。噫。可與知者道也。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0030c21"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">兜率悅張無盡</cb:mulu><head>兜率悅張無盡</head>
<lb ed="J" n="0030c22"/><p xml:id="pJ33p0030c2201">張無盡將見悅公。悅云。吾當深錐痛劄此人。或謂諸
<lb ed="J" n="0030c23"/>官人多喜承順。恐惡發。悅云。我不過退院而已。因盡
<lb ed="J" n="0030c24"/>力逼拶。無盡繇此了悟。愚謂悅公妙手陶鑄。其賢固
<lb ed="J" n="0030c25"/>不必論。而無盡委身知識。窮參力究。終得發明。眞士
<lb ed="J" n="0030c26"/>大夫學道之模範也。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0030c27"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">宗門問答</cb:mulu><head>宗門問答</head>
<lb ed="J" n="0030c28"/><p xml:id="pJ33p0030c2801">古尊宿作家相見。其問答機緣。或無義無味。或可驚
<lb ed="J" n="0030c29"/>可疑。或如罵如謔。而皆自眞參實悟中來。莫不水乳
<lb ed="J" n="0030c30"/>投。函蓋合。無一字一句浪施也。後人無知效嚬。則口
<pb ed="J" xml:id="J33.B277.0031a" n="0031a"/>
<lb ed="J" n="0031a01"/>業不小。譬之二同邑人。千里久別。忽然邂逅。相對作
<lb ed="J" n="0031a02"/>鄕語隱語諺語。傍人聽之。亦復無義無味。可驚可疑。
<lb ed="J" n="0031a03"/>如罵如謔。而實字字句句皆衷曲之談。肝膈之要也。
<lb ed="J" n="0031a04"/>傍人固不知是何等語。而二人者。則默契如水乳如
<lb ed="J" n="0031a05"/>函蓋矣。今不如緘口結舌。但向本參上著力。祇愁不
<lb ed="J" n="0031a06"/>悟。不愁悟後無語。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0031a07"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">醉生夢死</cb:mulu><head>醉生夢死</head>
<lb ed="J" n="0031a08"/><p xml:id="pJ33p0031a0801">醉生夢死。恆言也。實至言也。世人大約貧賤富貴二
<lb ed="J" n="0031a09"/>種。貧賤者。固朝忙夕忙以營衣食。富貴者。亦朝忙夕
<lb ed="J" n="0031a10"/>忙以享欲樂。受用不同。其忙一也。忙至死而後已。而
<lb ed="J" n="0031a11"/>心未已也。齎此心以往。而復生。而復忙。而復死。死生
<lb ed="J" n="0031a12"/>生死。昏昏蒙蒙。如醉如夢。經百千劫。曾無了期。朗然
<lb ed="J" n="0031a13"/>獨醒。大丈夫當如是矣。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0031a14"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">眞道人難</cb:mulu><head>眞道人難</head>
<lb ed="J" n="0031a15"/><p xml:id="pJ33p0031a1501">凡人造業者百。而爲善者一二。爲善者百。而向道者
<lb ed="J" n="0031a16"/>一二。向道者百。而堅久者一二。堅久者百。而堅之又
<lb ed="J" n="0031a17"/>堅。久之又久。直至菩提心不退轉者一二。如是最後。
<lb ed="J" n="0031a18"/>名眞道人難乎哉。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0031a19"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">空所空盡</cb:mulu><head>空所空盡</head>
<lb ed="J" n="0031a20"/><p xml:id="pJ33p0031a2001">或曰。老子淸靜經云。觀空亦空。空無所空等語。卽楞
<lb ed="J" n="0031a21"/>嚴空所空盡之義。予謂楞嚴初云動靜二相了然不
<lb ed="J" n="0031a22"/>生。今以淸靜名經。是動相不生而靜相猶生也。靜且
<lb ed="J" n="0031a23"/>未空。尙何論空空。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0031a24"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">敎外別傳</cb:mulu><head>敎外別傳</head>
<lb ed="J" n="0031a25"/><p xml:id="pJ33p0031a2501">或謂敎外果有別傳乎。則一代時敎閒文也。敎外果
<lb ed="J" n="0031a26"/>無別傳乎。則祖師西來虛行也。曰。敎外實有別傳。而
<lb ed="J" n="0031a27"/>亦實無別傳也。圓覺不云乎。脩多羅如標月指。指非
<lb ed="J" n="0031a28"/>月也。謂指外別有月可也。而月正在所指中。謂指外
<lb ed="J" n="0031a29"/>別無月亦可也。執指爲月謂更無月者。愚也。違其所
<lb ed="J" n="0031a30"/>指。而別求所謂月者。狂也。神而明之。存乎其人而已。</p></cb:div>
<pb ed="J" xml:id="J33.B277.0031b" n="0031b"/>
<lb ed="J" n="0031b01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">發眞歸元</cb:mulu><head>發眞歸元</head>
<lb ed="J" n="0031b02"/><p xml:id="pJ33p0031b0201">楞嚴云。一人發眞歸元。十方虛空悉皆消殞。而中庸
<lb ed="J" n="0031b03"/>以喜怒哀樂未發爲中。旣而曰。致中則天地位。會通
<lb ed="J" n="0031b04"/>儒釋者。謂中卽眞元也。然歸元則世界消。致中則世
<lb ed="J" n="0031b05"/>界立。胡因同果異如此。蓋喜怒哀樂屬乎意根。第六
<lb ed="J" n="0031b06"/>識耳。今止意識不行。尙餘末那賴耶。洪濤息而微波
<lb ed="J" n="0031b07"/>在也。曾未歸元。如何得虛空消殞。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0031b08"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">道話</cb:mulu><head>道話</head>
<lb ed="J" n="0031b09"/><p xml:id="pJ33p0031b0901">古之學者。賓主相見。纔入門。便以此一大事因緣遞
<lb ed="J" n="0031b10"/>相研究。今群居雜談。率多世諦。漫遊千里。靡涉參詢。
<lb ed="J" n="0031b11"/>遐哉古風。不可復矣。嗟夫。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0031b12"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">楚失弓</cb:mulu><head>楚失弓</head>
<lb ed="J" n="0031b13"/><p xml:id="pJ33p0031b1301">楚王失弓。左右欲求之。王曰。楚人失弓。楚人得之。何
<lb ed="J" n="0031b14"/>必求也。仲尼曰。惜乎其不廣也。胡不曰。人遺弓。人得
<lb ed="J" n="0031b15"/>之。何必楚也。大矣哉。楚王固滄海之胸襟。而仲尼實
<lb ed="J" n="0031b16"/>乾坤之度量也。雖然。仲尼姑就楚王言之。而未盡其
<lb ed="J" n="0031b17"/>所欲言也。何也。尙不能忘情於弓也。進之。則王失弓。
<lb ed="J" n="0031b18"/>王猶故也。無失也。假令王復得弓。王猶故也。無得也。
<lb ed="J" n="0031b19"/>雖然猶未也。尙不能忘情於我也。又進之。求其所謂
<lb ed="J" n="0031b20"/>我者不可得。安求其所謂弓也。人也。楚也。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0031b21"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">湯厄(一)</cb:mulu><head>湯厄<note place="inline">一</note></head>
<lb ed="J" n="0031b22"/><p xml:id="pJ33p0031b2201">辛丑孟春十日。予隨例入浴。失足沸湯中。從踵及股。
<lb ed="J" n="0031b23"/>旣而調治乖方。踰兩月而後愈。雖備歷諸苦。而於苦
<lb ed="J" n="0031b24"/>中照見平日過咎。生大慚愧。發菩提心。蓋平日四大
<lb ed="J" n="0031b25"/>無恙。行坐隨意。眠起隨意。飮食隨意。談笑隨意。不知
<lb ed="J" n="0031b26"/>其爲人天大福也。安享此福。無復思念六道衆生。且
<lb ed="J" n="0031b27"/>我此一餉安樂時。地獄衆生。挫燒舂磨者。不知經幾
<lb ed="J" n="0031b28"/>許苦矣。餓鬼衆生。飮銅食血者。不知經幾許苦矣。畜
<lb ed="J" n="0031b29"/>生衆生。銜鐵負鞍刀割鼎烹者。不知經幾許苦矣。縱
<lb ed="J" n="0031b30"/>得爲人。而饑寒逼迫者。服役疲勞者。疾病纏綿者。眷
<pb ed="J" xml:id="J33.B277.0031c" n="0031c"/>
<lb ed="J" n="0031c01"/>屬分離者。刑罰責治者。牢獄監禁者。徵輸困乏者。水
<lb ed="J" n="0031c02"/>溺火焚而死者。蛇螫虎囓而死者。含冤負枉而死者。
<lb ed="J" n="0031c03"/>其苦亦不知幾許。而我弗知也。自今以後。得一餉安
<lb ed="J" n="0031c04"/>樂。卽當思念六道苦惱衆生。攝心正意。願早成道果。
<lb ed="J" n="0031c05"/>普濟含識。俾齊生淨土。得不退轉。刹那自肆。何以上
<lb ed="J" n="0031c06"/>報佛恩。而下酬檀信也。勵之哉。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0031c07"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">湯厄(二)</cb:mulu><head>湯厄<note place="inline">二</note></head>
<lb ed="J" n="0031c08"/><p xml:id="pJ33p0031c0801">佛言人命在呼吸間。予平日亦常擧此以警策大衆。
<lb ed="J" n="0031c09"/>而實未嘗身親經歷之也。及予之罹湯厄也。方其入
<lb ed="J" n="0031c10"/>浴。身安心泰。洋洋自如。俄而蹈沸釜中幾死矣。其得
<lb ed="J" n="0031c11"/>生者。幸也。龍天救之也。夫爲時刹那耳。而死生係焉。
<lb ed="J" n="0031c12"/>命在呼吸。豈不誠然乎哉。則知爲僧者。於佛所說以
<lb ed="J" n="0031c13"/>勸他人恆切。而以勸自己或疏通弊也。予於是大愧
<lb ed="J" n="0031c14"/>大駭而大自戢。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0031c15"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">湯厄(三)</cb:mulu><head>湯厄<note place="inline">三</note></head>
<lb ed="J" n="0031c16"/><p xml:id="pJ33p0031c1601">予平日論到病中做工夫處。亦知畢陵伽婆蹉所謂
<lb ed="J" n="0031c17"/>純覺遺身矣。亦知馬大師所謂有不病者矣。亦知永
<lb ed="J" n="0031c18"/>嘉所謂縱遇風刀常坦坦假饒毒藥也閒閒矣。亦知
<lb ed="J" n="0031c19"/>肇公所謂四大本空五蘊非有矣。及乎足入沸湯。從
<lb ed="J" n="0031c20"/>頭簡點。痛覺在身。誰是遺身者。我今受病。誰是不病
<lb ed="J" n="0031c21"/>者。鋒刀毒藥切於肌膚。誰是坦坦閒閒者。四大五蘊
<lb ed="J" n="0031c22"/>實爲吾身實爲吾累。誰是本空非有者。乃知平日乾
<lb ed="J" n="0031c23"/>慧都不濟事。若無定力。甘伏死門。彼口頭三昧祗自
<lb ed="J" n="0031c24"/>瞞耳。噫。可不勉歟。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0031c25"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">湯厄(四)</cb:mulu><head>湯厄<note place="inline">四</note></head>
<lb ed="J" n="0031c26"/><p xml:id="pJ33p0031c2601">予見屠酤之肆。生置鱉鱔蝦蟹之屬於釜中。而以百
<lb ed="J" n="0031c27"/>沸湯烹之。則諭之曰。彼衆生力弗汝敵。又微劣不能
<lb ed="J" n="0031c28"/>作聲耳。若力敵。則當如虎豹噉汝。若能作聲。冤號酸
<lb ed="J" n="0031c29"/>楚之聲。當震動大千世界。汝縱逃現報。而千萬劫中。
<lb ed="J" n="0031c30"/>彼諸衆生不放汝在。汝試以一臂納沸湯中。少頃而
<pb ed="J" xml:id="J33.B277.0032a" n="0032a"/>
<lb ed="J" n="0032a01"/>出。則知之矣。今不意此報乃我當之。因思自少至老
<lb ed="J" n="0032a02"/>雖不作此業。而無量生來。旣宿命未通。安保其不作
<lb ed="J" n="0032a03"/>也。乃不怨不尤。安意忍受。而益勤修其所未至。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0032a04"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">經敎</cb:mulu><head>經敎</head>
<lb ed="J" n="0032a05"/><p xml:id="pJ33p0032a0501">有自負參禪者。輒云達磨不立文字。見性則休。有自
<lb ed="J" n="0032a06"/>負念佛者。輒云止貴直下有人。何必經典。此二輩人。
<lb ed="J" n="0032a07"/>有眞得而作是語者。且不必論。亦有實無所得而漫
<lb ed="J" n="0032a08"/>言之者。大都不通敎理。而護惜其短者也。予一生崇
<lb ed="J" n="0032a09"/>尙念佛。然勤勤懇懇勸人看敎。何以故。念佛之說。何
<lb ed="J" n="0032a10"/>自來乎。非金口所宣。明載簡册。今日衆生何繇而知
<lb ed="J" n="0032a11"/>十萬億刹之外有阿彌陀也。其參禪者。藉口敎外別
<lb ed="J" n="0032a12"/>傳。不知離敎而參。是邪因也。離敎而悟。是邪解也。饒
<lb ed="J" n="0032a13"/>汝參而得悟。必須以敎印證。不與敎合。悉邪也。是故
<lb ed="J" n="0032a14"/>學儒者。必以六經四子爲權衡。學佛者。必以三藏十
<lb ed="J" n="0032a15"/>二部爲模楷。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0032a16"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">語錄</cb:mulu><head>語錄</head>
<lb ed="J" n="0032a17"/><p xml:id="pJ33p0032a1701">古人道明德立。足爲人天師表。然後有語錄垂世。大
<lb ed="J" n="0032a18"/>率有二。或門人所記。如六祖壇經之類是也。或手自
<lb ed="J" n="0032a19"/>作之。如中峰廣錄之類是也。我實凡夫。自救不了。爲
<lb ed="J" n="0032a20"/>吾徒者。愼勿筆吾一時偶爾之談刊爲語錄。不唯妄
<lb ed="J" n="0032a21"/>自尊大。又偶爾之談。或有爲而發。或因人而施。未是
<lb ed="J" n="0032a22"/>究竟了義。而況聽者草草入耳。便形諸紙墨。亦恐有
<lb ed="J" n="0032a23"/>誤人之過也。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0032a24"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">聞謗</cb:mulu><head>聞謗</head>
<lb ed="J" n="0032a25"/><p xml:id="pJ33p0032a2501">經言人之謗我也。出初一字時。後字未生。出後一字
<lb ed="J" n="0032a26"/>時。初字已滅。是乃風氣鼓動。全無眞實。若因此發瞋。
<lb ed="J" n="0032a27"/>則鵲噪鴉鳴皆應發瞋矣。其說甚妙。而或謂設彼作
<lb ed="J" n="0032a28"/>爲謗書。則一覽之下字字具足。又永存不滅。將何法
<lb ed="J" n="0032a29"/>以破之。獨不思白者是紙。黑者是墨。何者是謗。況一
<lb ed="J" n="0032a30"/>字一字皆從篇韻湊合而成。然則置一部篇韻在案。
<pb ed="J" xml:id="J33.B277.0032b" n="0032b"/>
<lb ed="J" n="0032b01"/>是百千萬億謗書無時不現前也。何惑之甚也。雖然。
<lb ed="J" n="0032b02"/>此猶是對治法門。若知我空。誰受謗者。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0032b03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">愚之愚</cb:mulu><head>愚之愚</head>
<lb ed="J" n="0032b04"/><p xml:id="pJ33p0032b0401">世人以不識字不解事爲愚。此誠愚也。非愚之愚也。
<lb ed="J" n="0032b05"/>讀盡五車書。無字不曉。收盡萬般巧。無事不能。乃至
<lb ed="J" n="0032b06"/>談玄說禪。靡不通貫。而究其眞實處。顚倒迷惑。反見
<lb ed="J" n="0032b07"/>笑於向之所謂愚者。非愚中之愚而何。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0032b08"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">預了</cb:mulu><head>預了</head>
<lb ed="J" n="0032b09"/><p xml:id="pJ33p0032b0901">無常迅速。雖老少無別。然年少人猶處未定之天。妄
<lb ed="J" n="0032b10"/>冀長壽。若老年人。則定然光景無多矣。須把身世事
<lb ed="J" n="0032b11"/>處分了當。從他無常朝到暮到。撒手便行。無所繫累。
<lb ed="J" n="0032b12"/>此晚境大要緊處。不可忽。不可忽。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0032b13"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">廣覽</cb:mulu><head>廣覽</head>
<lb ed="J" n="0032b14"/><p xml:id="pJ33p0032b1401">看經須是周遍廣博。方得融貫。不致偏執。蓋經有此
<lb ed="J" n="0032b15"/>處建立。彼處掃蕩。此處掃蕩。彼處建立。隨時逐機。無
<lb ed="J" n="0032b16"/>定法故。假使只看楞嚴。見勢至不入圓通。而不廣覽
<lb ed="J" n="0032b17"/>稱讚淨土諸經。便謂念佛法門不足尙矣。只看達磨
<lb ed="J" n="0032b18"/>對梁帝語。見功德不在作福。而不廣覽六度萬行諸
<lb ed="J" n="0032b19"/>經。便謂有爲福德皆可廢矣。反而觀之。執淨土非禪
<lb ed="J" n="0032b20"/>宗。執有爲非無爲。亦復如是。喩如讀醫書不廣者。但
<lb ed="J" n="0032b21"/>見治寒用桂附而斥芩連。治虛用參耆而斥枳朴。不
<lb ed="J" n="0032b22"/>知芩連枳朴亦有時當用。而桂附參耆亦有時當斥
<lb ed="J" n="0032b23"/>也。是故執醫之一方者誤色身。執經之一義者誤慧
<lb ed="J" n="0032b24"/>命。予嘗謂六祖壇經不可使無智人觀之。正慮其執
<lb ed="J" n="0032b25"/>此而廢彼也。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0032b26"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">求人過</cb:mulu><head>求人過</head>
<lb ed="J" n="0032b27"/><p xml:id="pJ33p0032b2701">見人飭躬立德。名稱頗聞。便多方求覓其過。此忌心
<lb ed="J" n="0032b28"/>也。薄道也。或見人有所著述。其求過也亦然。不知聞
<lb ed="J" n="0032b29"/>一善行。覽一好書。皆當隨喜讚歎。而反掩之滅之。是
<lb ed="J" n="0032b30"/>誠何心哉。若果行係僞行。書係邪書。自應正言公論。
<pb ed="J" xml:id="J33.B277.0032c" n="0032c"/>
<lb ed="J" n="0032c01"/>明斥其非。又不當半褒半譏。依阿進退。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0032c02"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">謀斷</cb:mulu><head>謀斷</head>
<lb ed="J" n="0032c03"/><p xml:id="pJ33p0032c0301">古稱玄齡善謀。如晦善斷。蓋謀與斷當兼備而不可
<lb ed="J" n="0032c04"/>一缺者。予於事。多有見之極明。而持之不武。以此致
<lb ed="J" n="0032c05"/>誤。常悔之恨之。故禪門貴悲智雙足。而謀與斷俱智
<lb ed="J" n="0032c06"/>所攝。謀而乏斷。正能見而不能持也。此終是智淺而
<lb ed="J" n="0032c07"/>不深。偏而不全耳。大宜勉旃。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0032c08"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">禪佛相爭</cb:mulu><head>禪佛相爭</head>
<lb ed="J" n="0032c09"/><p xml:id="pJ33p0032c0901">二僧遇諸途。一參禪。一念佛。參禪者謂本來無佛。無
<lb ed="J" n="0032c10"/>可念者。佛之一字。吾不喜聞。念佛者謂西方有佛。號
<lb ed="J" n="0032c11"/>阿彌陀。憶佛念佛。必定見佛。執有執無。爭論不已。有
<lb ed="J" n="0032c12"/>少年過而聽焉。曰。兩君所言。皆徐六擔板耳。二僧叱
<lb ed="J" n="0032c13"/>曰。爾俗士也。安知佛法。少年曰。吾誠俗士。然以俗士
<lb ed="J" n="0032c14"/>爲喩而知佛法也。吾。梨園子也。於戲場中。或爲君。或
<lb ed="J" n="0032c15"/>爲臣。或爲男。或爲女。或爲善人。或爲惡人。而求其所
<lb ed="J" n="0032c16"/>謂君臣男女善惡者。以爲有。則實無。以爲無。則實有。
<lb ed="J" n="0032c17"/>蓋有是卽無而有。無是卽有而無。有無俱非眞。而我
<lb ed="J" n="0032c18"/>則湛然常住也。知我常住。何以爭爲。二僧無對。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0032c19"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">武夷圖</cb:mulu><head>武夷圖</head>
<lb ed="J" n="0032c20"/><p xml:id="pJ33p0032c2001">予病中有贈以武夷九曲圖者。閱之忻然。因思古人
<lb ed="J" n="0032c21"/>沈痾不起。一友敎翫輞川圖。不浹旬而愈。況西方極
<lb ed="J" n="0032c22"/>樂世界。繪畫流布。朝夕參禮。而未聞奇驗速效如輞
<lb ed="J" n="0032c23"/>川者何耶。良繇輞川蹟在寰中。易爲描寫。極樂境超
<lb ed="J" n="0032c24"/>世外。難以形容。則不若繪輞川者之備極工巧。聳人
<lb ed="J" n="0032c25"/>心目故也。彼雞頭摩之所傳。十六觀經之所說。亦略
<lb ed="J" n="0032c26"/>示其槪而已。夫<name role="" type="person">極樂世界</name>。忉利兜率化樂諸天所不
<lb ed="J" n="0032c27"/>能及其少分。使人得而詳睹。何止四百四病之俱忘。
<lb ed="J" n="0032c28"/>將八萬四千煩惱諸病皆消滅無餘矣。昔人謂神棲
<lb ed="J" n="0032c29"/>安養。又謂先送心歸極樂天。豈徒然哉。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0032c30"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">談宗</cb:mulu><head>談宗</head>
<pb ed="J" xml:id="J33.B277.0033a" n="0033a"/>
<lb ed="J" n="0033a01"/><p xml:id="pJ33p0033a0101">予未出家時。乍閱宗門語。便以情識模擬。與一座主
<lb ed="J" n="0033a02"/>書。左縱右橫。座主憚焉。出家數年後。重會座主於一
<lb ed="J" n="0033a03"/>宿菴。勞問間。見予專志淨土。語不及宗。矍然曰。子向
<lb ed="J" n="0033a04"/>日見地超卓。今反卑近何也。予笑曰。諺有之。初生牛
<lb ed="J" n="0033a05"/>犢不畏虎。識法者懼。君知之乎。座主不答。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0033a06"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">念佛</cb:mulu><head>念佛</head>
<lb ed="J" n="0033a07"/><p xml:id="pJ33p0033a0701">世人稍利根。便輕視念佛。謂是愚夫愚婦勾當。彼徒
<lb ed="J" n="0033a08"/>見愚夫愚婦口誦佛名。心遊千里。而不知此等是名
<lb ed="J" n="0033a09"/>讀佛非念佛也。念從心。心思憶而不忘。故名曰念。試
<lb ed="J" n="0033a10"/>以儒喩。儒者念念思憶孔子。其去孔子不亦庶幾乎。
<lb ed="J" n="0033a11"/>今念念思憶五欲不以爲非。而反以念佛爲非。噫。似
<lb ed="J" n="0033a12"/>此。一生空過。何如作愚夫愚婦耶。而惜乎智可能也。
<lb ed="J" n="0033a13"/>愚不可能也。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0033a14"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">僧性空</cb:mulu><head>僧性空</head>
<lb ed="J" n="0033a15"/><p xml:id="pJ33p0033a1501">吳泗洲寺僧性空。棄應院閉關堯封山。嘗寄予所發
<lb ed="J" n="0033a16"/>誓願。及稟吿十方等語。予嘉歎希有。俄而魔著。遂癲
<lb ed="J" n="0033a17"/>狂以死。予甚悼焉。揆其繇。蓋繇乍起信心。有信無慧
<lb ed="J" n="0033a18"/>故也。古人心地未通。不遠千里。參師訪道。出一叢林。
<lb ed="J" n="0033a19"/>入一保社。乃至窮遊遍歷。曾不休息。得意之後。方於
<lb ed="J" n="0033a20"/>水邊林下長養聖胎耳。何得纔離火宅。便入死關。有
<lb ed="J" n="0033a21"/>過。不知。有疑莫辨。求升而反墮。又奚怪其然哉。頗有
<lb ed="J" n="0033a22"/>初心學人。結茅深山。孤孑獨居。自謂高致。雖未必魔
<lb ed="J" n="0033a23"/>癲。而亦頓失利益不少。明者試一思之。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0033a24"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">行腳</cb:mulu><head>行腳</head>
<lb ed="J" n="0033a25"/><p xml:id="pJ33p0033a2501">予單丁行腳時。忍饑渴。衝寒暑。備歷諸苦。今幸得把
<lb ed="J" n="0033a26"/>茆蓋頭。雖不識修行。而識慚愧。雲水乍到。供事唯勤。
<lb ed="J" n="0033a27"/>己身受用。不敢過分。蓋謂曾爲浪子偏憐客。窮漢起
<lb ed="J" n="0033a28"/>家。惜土如金也。今乍入緇門。便住見成菴院。事事如
<lb ed="J" n="0033a29"/>意。喩似富家兒。不諳民間疾苦。縱才智兼人。無賴參
<lb ed="J" n="0033a30"/>訪。而閉門自大。習成我慢。增長無明。亦所失多矣。</p></cb:div>
<pb ed="J" xml:id="J33.B277.0033b" n="0033b"/>
<lb ed="J" n="0033b01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">妙宗鈔</cb:mulu><head>妙宗鈔</head>
<lb ed="J" n="0033b02"/><p xml:id="pJ33p0033b0201">曩一僧謂予曰。佛示西方。本爲普利諸根。速超生死。
<lb ed="J" n="0033b03"/>是易行道。而知禮法師純以台敎精深觀法釋之。使
<lb ed="J" n="0033b04"/>易反成難。失如來曲爲凡夫本意。此論亦甚有理。今
<lb ed="J" n="0033b05"/>思之。古人謂解佛經。寧以淺爲深。毋以深爲淺。則妙
<lb ed="J" n="0033b06"/>宗所說。利根者自悟深理。鈍根者亦不失依經直觀。
<lb ed="J" n="0033b07"/>求願往生。似無所礙。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0033b08"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">出神(一)</cb:mulu><head>出神<note place="inline">一</note></head>
<lb ed="J" n="0033b09"/><p xml:id="pJ33p0033b0901">或問仙出神。禪者能之乎。曰。能之而不爲也。楞嚴云。
<lb ed="J" n="0033b10"/>其心離身反觀其面是也。而繼之曰。非爲聖證。若作
<lb ed="J" n="0033b11"/>聖解。卽受群邪。是能之而不爲也。又問。神之出也。有
<lb ed="J" n="0033b12"/>陰有陽。楞嚴所云。陰神也。仙出陽神。禪者能之乎。曰。
<lb ed="J" n="0033b13"/>亦能之而不爲也。或者愕。曰。毋愕也。爾不見初祖已
<lb ed="J" n="0033b14"/>沒。隻履西歸乎。爾不見寶誌公獄中一身市中一身
<lb ed="J" n="0033b15"/>乎。爾不見潙山晏坐靜室。乃於莊上喫油餈乎。然亦
<lb ed="J" n="0033b16"/>不名聖證。宗門呵之。昔一僧入定出神。自言我之出
<lb ed="J" n="0033b17"/>神。不論遠近。皆能往來。亦能取物。正陽神也。先德責
<lb ed="J" n="0033b18"/>云。圓頂方袍。參禪學道。奈何作此鬼神活計。是故吾
<lb ed="J" n="0033b19"/>宗大禁。不許出神。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0033b20"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">出神(二)</cb:mulu><head>出神<note place="inline">二</note></head>
<lb ed="J" n="0033b21"/><p xml:id="pJ33p0033b2101">又問神有何過。曰。神卽識也。而分麤細。有出有入者
<lb ed="J" n="0033b22"/>麤也。直饒出入俱泯。尙住細識。細之又細。悉皆渾化。
<lb ed="J" n="0033b23"/>始得本體耳。而著於出入以爲奇妙。前所謂無量劫
<lb ed="J" n="0033b24"/>來生死本。癡人認作本來人也。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0033b25"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">聞訃</cb:mulu><head>聞訃</head>
<lb ed="J" n="0033b26"/><p xml:id="pJ33p0033b2601">聞人訃音必大驚訝。此雖世間常情。然生必有死。亦
<lb ed="J" n="0033b27"/>世間常事。自古及今。無一人得免者。何足驚訝。特其
<lb ed="J" n="0033b28"/>虛生浪死而不聞道。是重可驚訝。而恬不驚訝。悲夫。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0033b29"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">齋素</cb:mulu><head>齋素</head>
<lb ed="J" n="0033b30"/><p xml:id="pJ33p0033b3001">富貴人不能齋素。其故有二。一者耽芻豢之悅口。二
<pb ed="J" xml:id="J33.B277.0033c" n="0033c"/>
<lb ed="J" n="0033c01"/>者慮藜藿之損身。不知肉食蔬食。體之肥瘠或因之。
<lb ed="J" n="0033c02"/>而壽夭不與也。且鹿之壽最永於諸獸。而所食者草
<lb ed="J" n="0033c03"/>耳。虎食肉。而壽之長短於鹿何如也。鹿不肉而壽。人
<lb ed="J" n="0033c04"/>何獨不然。雖然。有厄於病苦。心雖欲齋而力不副者。
<lb ed="J" n="0033c05"/>有制於所尊。心雖欲齋而勢弗克者。則姑行月齋日
<lb ed="J" n="0033c06"/>齋及三淨肉。但堅持不殺可也。久之宿習當自斷。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0033c07"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">輪迴根本</cb:mulu><head>輪迴根本</head>
<lb ed="J" n="0033c08"/><p xml:id="pJ33p0033c0801">圓覺謂輪迴以愛欲爲根本。而此愛欲。百計制之。莫
<lb ed="J" n="0033c09"/>可除滅。蓋賁育無所施其勇。良平無所用其智。而離
<lb ed="J" n="0033c10"/>婁公輸無所著其明巧者也。雖不淨觀正彼對治。而
<lb ed="J" n="0033c11"/>博地凡夫障重染深。祗見其淨。不見其不淨。觀法精
<lb ed="J" n="0033c12"/>微。鮮克成就。然則竟如之何。經云。欲生於汝意。意以
<lb ed="J" n="0033c13"/>思想生。今觀此想復從何生。研之究之。又研究之。研
<lb ed="J" n="0033c14"/>之不休。究之不已。老鼠入牛角。當必有倒斷處。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0033c15"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">病者衆生之良藥</cb:mulu><head>病者衆生之良藥</head>
<lb ed="J" n="0033c16"/><p xml:id="pJ33p0033c1601">世人以病爲苦。而先德云。病者衆生之良藥。夫藥與
<lb ed="J" n="0033c17"/>病反。奈何以病爲藥。蓋有形之身。不能無病。此理勢
<lb ed="J" n="0033c18"/>所必然。而無病之時。嬉怡放逸。誰覺之者。唯病苦逼
<lb ed="J" n="0033c19"/>身。始知四大非實。人命無常。則悔悟之一機。而修進
<lb ed="J" n="0033c20"/>之一助也。予出家至今。大病垂死者三。而每病發悔
<lb ed="J" n="0033c21"/>悟。增修進。繇是信良藥之語其眞至言哉。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0033c22"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">蛇成龍</cb:mulu><head>蛇成龍</head>
<lb ed="J" n="0033c23"/><p xml:id="pJ33p0033c2301">昔人有喩。如蛇成龍。不改其皮。如人成佛。不改其面。
<lb ed="J" n="0033c24"/>此破愚夫著相求佛。蓋彷彿爲比。非的喩也。斷章取
<lb ed="J" n="0033c25"/>義非全喩也。又有謂蛇伏地內。繇修鍊而成龍。不知
<lb ed="J" n="0033c26"/>此性稟使然。非修鍊所致。是故汚水中蟲化而爲蚊。
<lb ed="J" n="0033c27"/>廁圂中蟲化而爲蠅。蜣之爲蟬。蠶之爲蛾。雉之爲蜃。
<lb ed="J" n="0033c28"/>雀之爲蛤。鯊之爲虎。鯤之爲鵬。如是之類。種種非一。
<lb ed="J" n="0033c29"/>豈其有修鍊之術乎。又不見草之爲螢。飯之爲螺。瓦
<lb ed="J" n="0033c30"/>之爲鴛鴦。無情而化有情。修鍊安在。吾恐不明理者。
<pb ed="J" xml:id="J33.B277.0034a" n="0034a"/>
<lb ed="J" n="0034a01"/>名爲學道。潛作邪因。妄冀邪果。不得不辯。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0034a02"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">名利</cb:mulu><head>名利</head>
<lb ed="J" n="0034a03"/><p xml:id="pJ33p0034a0301">榮名厚利。世所同競。而昔賢謂求之旣不可得。卻之
<lb ed="J" n="0034a04"/>亦不可免。此卻之不可免一語最極玄妙。處世者當
<lb ed="J" n="0034a05"/>深信熟玩。蓋求不可得。人或知之。卻不可免。誰知之
<lb ed="J" n="0034a06"/>者。如知其不可免也。何以求爲。又求之未得。不勝其
<lb ed="J" n="0034a07"/>慍。及其得之。不勝其喜。如知其不可免也。何以喜爲。
<lb ed="J" n="0034a08"/>又己得則喜。他人得之則忌。如知其不可免也。何以
<lb ed="J" n="0034a09"/>忌爲。庶幾達宿緣之自致。了萬境之如空。而成敗利
<lb ed="J" n="0034a10"/>鈍。興味蕭然矣。故知此語玄妙。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0034a11"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">臨終正念</cb:mulu><head>臨終正念</head>
<lb ed="J" n="0034a12"/><p xml:id="pJ33p0034a1201">經言人欲終時。聞鍾磬聲。增其正念。而杭俗亡者氣
<lb ed="J" n="0034a13"/>絕良久。方乃召僧擊磬。已無及矣。又訛爲之說曰。磬
<lb ed="J" n="0034a14"/>之鳴也。促亡人行赴閻羅也。其謬一至於是。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0034a15"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">花香</cb:mulu><head>花香</head>
<lb ed="J" n="0034a16"/><p xml:id="pJ33p0034a1601">庭中百合花開。晝雖有香。澹如也。入夜而香始烈。夫
<lb ed="J" n="0034a17"/>鼻非鈍於晝而利於夜也。白日喧動。諸境紛雜。目視
<lb ed="J" n="0034a18"/>焉。耳聽焉。鼻之力爲耳目所分而不得專也。用志不
<lb ed="J" n="0034a19"/>分。乃凝於神。信夫。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0034a20"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">人虎傳</cb:mulu><head>人虎傳</head>
<lb ed="J" n="0034a21"/><p xml:id="pJ33p0034a2101">說海載人虎傳。一僧戲披虎皮於山徑間。有見而怖
<lb ed="J" n="0034a22"/>走。遺其橐囊者。輒取之。皮忽著身。遂成虎。不敢歸寺。
<lb ed="J" n="0034a23"/>而心歷歷然人也。漸饑。不得已。食狐兔羊犬。旣而捕
<lb ed="J" n="0034a24"/>得人。將食之。視之僧也。大悔恨。恨極悲號。擧身自擲。
<lb ed="J" n="0034a25"/>皮忽墮地。還復人體。因感斯異。乃破衲行乞。遍參知
<lb ed="J" n="0034a26"/>識。刻心辦道。後竟成名德云。經云。一切唯心造。觀於
<lb ed="J" n="0034a27"/>是尤信。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0034a28"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">六道互具</cb:mulu><head>六道互具</head>
<lb ed="J" n="0034a29"/><p xml:id="pJ33p0034a2901">六道之中。復有六道。且以人言之。有人而天者。諸國
<lb ed="J" n="0034a30"/>王大臣之類是也。有人而人者。諸小臣。及平民衣食
<pb ed="J" xml:id="J33.B277.0034b" n="0034b"/>
<lb ed="J" n="0034b01"/>饒足處世安然之類是也。有人而脩羅者。諸獄吏屠
<lb ed="J" n="0034b02"/>兒劊子之類是也。有人而畜生者。諸負重力役。恆受
<lb ed="J" n="0034b03"/>鞭撻之類是也。有人而餓鬼者。諸貧窮乞人。啼饑號
<lb ed="J" n="0034b04"/>寒之類是也。有人而地獄者。諸刑戮剮割之類是也。
<lb ed="J" n="0034b05"/>天等五道亦復如是。所以然者。昔因持戒修福。今得
<lb ed="J" n="0034b06"/>人身。而所修戒福有上中下。此三種中復有三種。多
<lb ed="J" n="0034b07"/>多無盡。各隨其心。感報不一。經云。一切唯心造。又觀
<lb ed="J" n="0034b08"/>於是尤信。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0034b09"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">智慧</cb:mulu><head>智慧</head>
<lb ed="J" n="0034b10"/><p xml:id="pJ33p0034b1001">增一阿含經。佛言。戒律成就。是世俗常數。三昧成就。
<lb ed="J" n="0034b11"/>亦世俗常數。神足飛行成就。亦世俗常數。唯智慧成
<lb ed="J" n="0034b12"/>就爲第一義。則知戒定等三學。布施等六波羅密。唯
<lb ed="J" n="0034b13"/>智慧最重。不可輕也。唯智慧最先。不可後也。唯智慧
<lb ed="J" n="0034b14"/>貫徹一切法門。不可等也。經云因戒生定。因定發慧。
<lb ed="J" n="0034b15"/>蓋語其生發之次第則然。而要當知所重知所先知
<lb ed="J" n="0034b16"/>所貫徹始得。雖然。此智慧者。又非聰明才辯之謂也。
<lb ed="J" n="0034b17"/>如前世智當悟中說。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0034b18"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">外學</cb:mulu><head>外學</head>
<lb ed="J" n="0034b19"/><p xml:id="pJ33p0034b1901">隋梁州沙門慧全。徒衆五百。中一人頗麤異。全素所
<lb ed="J" n="0034b20"/>不錄。忽自云得那含果。全有疾閉門。其人徑至榻前
<lb ed="J" n="0034b21"/>問疾。而門閉如故。明日復然。因謂全曰。師命過當生
<lb ed="J" n="0034b22"/>婆羅門家。全云。我一生坐禪。何故生彼。答云。師信道
<lb ed="J" n="0034b23"/>不篤。外學未絕。雖有福業。不得超詣。今時僧有學老
<lb ed="J" n="0034b24"/>莊者。有學擧子業經書者。有學毛詩楚騷。及古詞賦
<lb ed="J" n="0034b25"/>者。彼以禪爲務。但外學未絕。尙緣此累道。今恣意外
<lb ed="J" n="0034b26"/>學。而禪置之罔聞。不知其可也。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0034b27"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">靈裕法師</cb:mulu><head>靈裕法師</head>
<lb ed="J" n="0034b28"/><p xml:id="pJ33p0034b2801">裕法師之說經也。或一字盤桓。動經累日。或片時之
<lb ed="J" n="0034b29"/>頃。便銷數卷。或分科已定。及至後講。更改前科。增減
<lb ed="J" n="0034b30"/>出沒。隨機顯晦。學者疑焉。裕曰。此大士之宏規也。可
<pb ed="J" xml:id="J33.B277.0034c" n="0034c"/>
<lb ed="J" n="0034c01"/>以恆情斷乎。裕師蓋得無礙辯才。庶幾乎於法自在。
<lb ed="J" n="0034c02"/>而拘名著相。以文害辭。以辭害意。與夫參死句之輩。
<lb ed="J" n="0034c03"/>何足以知之。今人不可執己見。而蔑視勝流。輕談橫
<lb ed="J" n="0034c04"/>議。又不可昧己量。而效嚬先德妄行自用也。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0034c05"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">行腳住山</cb:mulu><head>行腳住山</head>
<lb ed="J" n="0034c06"/><p xml:id="pJ33p0034c0601">今人見玄沙不越嶺。保福不度關。便端拱安居。眼空
<lb ed="J" n="0034c07"/>四海。及見雪峰三登投子。九上洞山。趙州八旬行腳。
<lb ed="J" n="0034c08"/>便奔南走北。浪蕩一生。斯二者皆非也。心地未明。正
<lb ed="J" n="0034c09"/>應千里萬里親附知識。何得守愚空坐我慢自高。旣
<lb ed="J" n="0034c10"/>爲生死。參師訪道。又何得觀山觀水徒誇履歷之廣
<lb ed="J" n="0034c11"/>而已哉。正因行腳之士自不如是。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0034c12"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">楞嚴房融所作</cb:mulu><head>楞嚴房融所作</head>
<lb ed="J" n="0034c13"/><p xml:id="pJ33p0034c1301">有見楞嚴不獨義深。亦復文妙。遂疑是丞相房融所
<lb ed="J" n="0034c14"/>作。夫譯經館番漢僧及詞臣居士等不下數十百人。
<lb ed="J" n="0034c15"/>而後一部之經始成。融不過潤色其文。非專主其義
<lb ed="J" n="0034c16"/>也。設融自出己意。創爲是經。則融固天中天聖中聖
<lb ed="J" n="0034c17"/>矣。而考諸唐史。融之才智尙非柳韓元白之比。何其
<lb ed="J" n="0034c18"/>作楞嚴也。乃超孔孟老莊之先耶。嗟乎。千生百劫。得
<lb ed="J" n="0034c19"/>遇如是至精至微至玄至極之典。不死心信受。而生
<lb ed="J" n="0034c20"/>此下劣乖僻之疑。可悲也夫。可悲也夫。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0034c21"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">果報(一)</cb:mulu><head>果報<note place="inline">一</note></head>
<lb ed="J" n="0034c22"/><p xml:id="pJ33p0034c2201">經言萬法唯心。錯會者謂無心則無因無果。故不患
<lb ed="J" n="0034c23"/>有業。唯患有心。有業無心。閻老子其奈我何。遂安意
<lb ed="J" n="0034c24"/>造業。無復顧忌。不知無心有二。如理思惟。用心之極。
<lb ed="J" n="0034c25"/>而自然入於無心三昧者。眞無心也。起心造業。又起
<lb ed="J" n="0034c26"/>心制心。強制令無。似得無心。心恰成有。心有則業有。
<lb ed="J" n="0034c27"/>閻老子鐵棒未放汝在。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0034c28"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">果報(二)</cb:mulu><head>果報<note place="inline">二</note></head>
<lb ed="J" n="0034c29"/><p xml:id="pJ33p0034c2901">又經言具足智慧菩薩脫使墮落。在畜生中。畜生中
<lb ed="J" n="0034c30"/>王。在餓鬼中。餓鬼中王。錯會者謂有智則能轉業。故
<pb ed="J" xml:id="J33.B277.0035a" n="0035a"/>
<lb ed="J" n="0035a01"/>不患有業。唯患無智。有業有智。閻老子其奈我何。遂
<lb ed="J" n="0035a02"/>安意造業。無復顧忌。不知經稱智慧非等閒世智之
<lb ed="J" n="0035a03"/>謂也。且汝智慧得如文殊身子否。縱不及此。次而下
<lb ed="J" n="0035a04"/>之。得如善星調達否。善星博學十八香象所載法聚。
<lb ed="J" n="0035a05"/>調達得羅漢神通。而俱不免生陷地獄。況汝智慧未
<lb ed="J" n="0035a06"/>必勝此二人乎。杯水不能熄車薪之火。螢光不能破
<lb ed="J" n="0035a07"/>幽谷之昏。今之小智。滅業幾何。閻老子鐵棒未放汝
<lb ed="J" n="0035a08"/>在。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0035a09"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">塞翁</cb:mulu><head>塞翁</head>
<lb ed="J" n="0035a10"/><p xml:id="pJ33p0035a1001">得失曾無定形。禍福互爲倚伏。塞翁一段因緣。人皆
<lb ed="J" n="0035a11"/>知之。而未必信之也。予失足沸湯。筋攣不伸。畜雙拐
<lb ed="J" n="0035a12"/>爲二侍。若將終身焉。作跛腳法師歌自嘲。有祗愁此
<lb ed="J" n="0035a13"/>腳不終疾之句。旣而足伸如故。笑以爲詩讖。而依然
<lb ed="J" n="0035a14"/>奉以爲詩規也。且感且懼。願無忘射鉤。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0035a15"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">神通</cb:mulu><head>神通</head>
<lb ed="J" n="0035a16"/><p xml:id="pJ33p0035a1601">神通大約有三。一報得。一修得。一證得。報得者。福業
<lb ed="J" n="0035a17"/>自致。如諸天皆能徹視徹聽。及鬼亦有通是也。修得
<lb ed="J" n="0035a18"/>者。習學而成。如提婆達多學神通於阿難尊者是也。
<lb ed="J" n="0035a19"/>證得者。專心學道。無心學通。道具而通自具。但遲速
<lb ed="J" n="0035a20"/>不同耳。如古今諸祖諸善知識是也。較而論之。得道
<lb ed="J" n="0035a21"/>不患無通。得通未必有道。先德有言。神通妙用不如
<lb ed="J" n="0035a22"/>闍黎。佛法還須老僧。意有在矣。試爲之喩。世間官人
<lb ed="J" n="0035a23"/>所有爵祿冠服府署儀衛等。若神通然。而亦有三種。
<lb ed="J" n="0035a24"/>其報得者。如功勳蔭襲。自然而有者也。其修得者。人
<lb ed="J" n="0035a25"/>力夤緣。古人所惡不繇其道者是也。其證得者。道明
<lb ed="J" n="0035a26"/>德立而位自隨之。仲尼云學也祿在其中矣是也。是
<lb ed="J" n="0035a27"/>三者。勝劣可知也。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0035a28"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">大豪貴人</cb:mulu><head>大豪貴人</head>
<lb ed="J" n="0035a29"/><p xml:id="pJ33p0035a2901">世間大豪貴人多從修行中來。然有三等。其一持戒
<lb ed="J" n="0035a30"/>修福。而般若正智念念不忘。則來生雖處高位。五欲
<pb ed="J" xml:id="J33.B277.0035b" n="0035b"/>
<lb ed="J" n="0035b01"/>具足。而心則時時在道。眞所謂有髮僧也。其二持戒
<lb ed="J" n="0035b02"/>修福。而般若之念稍疏。則來生遊戲法門而已。其三
<lb ed="J" n="0035b03"/>持戒修福。而於般若藐不繫念。則來生爲順境所迷。
<lb ed="J" n="0035b04"/>背善從惡。甚而謗佛毀法滅僧者有矣。鞫其因地。則
<lb ed="J" n="0035b05"/>均之修行人耳。而差別如是。來生更來生。其差別又
<lb ed="J" n="0035b06"/>何如也。寒心哉。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0035b07"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">天台淸涼(一)</cb:mulu><head>天台淸涼<note place="inline">一</note></head>
<lb ed="J" n="0035b08"/><p xml:id="pJ33p0035b0801">人有恆言曰。天台賢首。愚嘗究之。南嶽擧其綱。而萬
<lb ed="J" n="0035b09"/>目畢張。則莫備乎天台。賢首持其衡。而千星交羅。則
<lb ed="J" n="0035b10"/>莫備乎淸涼。蓋自有佛法以來。天台集其大成。自有
<lb ed="J" n="0035b11"/>天台以來。淸涼集其大成矣。故當以二師相對而名
<lb ed="J" n="0035b12"/>宗也。或曰。人於天台無議矣。於賢首或置喙焉何也。
<lb ed="J" n="0035b13"/>曰。喙賢首者。亦百喙而一中耳。又向不云乎。賢首之
<lb ed="J" n="0035b14"/>道。至淸涼而始備。是則天台淸涼二師。恩如父母道
<lb ed="J" n="0035b15"/>亦如父母。且淸涼可得議乎。或未答。予笑曰。毋勞爾
<lb ed="J" n="0035b16"/>思也。天台之後有淸涼。猶堯舜之後有孔子也。而又
<lb ed="J" n="0035b17"/>何議也。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0035b18"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">天台淸涼(二)</cb:mulu><head>天台淸涼<note place="inline">二</note></head>
<lb ed="J" n="0035b19"/><p xml:id="pJ33p0035b1901">或曰。彼四敎此五敎。判然二宗矣。然亦有同歟曰。毋
<lb ed="J" n="0035b20"/>以二爲也。四之與五。猶五蘊六根。開合焉耳矣。五敎
<lb ed="J" n="0035b21"/>之小。卽攝入四中之藏而藏之爲言。猶跡涉於混。故
<lb ed="J" n="0035b22"/>另分曰小也。五敎之頓。卽攝入四中之圓。而達磨直
<lb ed="J" n="0035b23"/>指正屬乎頓。欲其彰顯。故特標曰頓也。二宗之圓敎
<lb ed="J" n="0035b24"/>一也。而華嚴十玄之旨。四之圓猶含其意而未盡。故
<lb ed="J" n="0035b25"/>小始終頓之後。而獨冠以一乘之圓。有深意也。以其
<lb ed="J" n="0035b26"/>各爲一時之所依歸。而均爲萬代之所程式。以是名
<lb ed="J" n="0035b27"/>之二宗。宗常二而道常一。歧而二之則非矣。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0035b28"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">栯堂山居詩</cb:mulu><head>栯堂山居詩</head>
<lb ed="J" n="0035b29"/><p xml:id="pJ33p0035b2901">永明石屋中峰諸大老。皆有山居詩。發明自性。響振
<lb ed="J" n="0035b30"/>千古。而兼之乎氣格雄渾。句字精工。則栯堂四十詠
<pb ed="J" xml:id="J33.B277.0035c" n="0035c"/>
<lb ed="J" n="0035c01"/>尤爲諸家絕唱。所以然者。以其皆自眞參實悟。溢於
<lb ed="J" n="0035c02"/>中而揚於外。如微風過極樂之寶樹。帝心感乾闥之
<lb ed="J" n="0035c03"/>瑤琴。不搏而聲。不撫而鳴。是詩之極妙。而又不可以
<lb ed="J" n="0035c04"/>詩論也。不攻其本而擬其末。終世推敲。則何益矣。願
<lb ed="J" n="0035c05"/>居山者學古人之道。毋學古人之詩。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0035c06"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">山色</cb:mulu><head>山色</head>
<lb ed="J" n="0035c07"/><p xml:id="pJ33p0035c0701">近觀山色。蒼然其靑焉。如藍也。遠觀山色。鬱然其翠
<lb ed="J" n="0035c08"/>焉。如藍之成靛也。山之色果變乎。山色如故。而目力
<lb ed="J" n="0035c09"/>有長短也。自近而漸遠焉。靑易爲翠。自遠而漸近焉。
<lb ed="J" n="0035c10"/>翠易爲靑。是則靑以緣會而靑。翠以緣會而翠。非唯
<lb ed="J" n="0035c11"/>翠之爲幻。而靑亦幻也。蓋萬法皆如是矣。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0035c12"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">見生夢</cb:mulu><head>見生夢</head>
<lb ed="J" n="0035c13"/><p xml:id="pJ33p0035c1301">夜夢中多見生事。罕夢前生何也。蓋夢以想成。想多
<lb ed="J" n="0035c14"/>見生。不及前生故也。且三乘賢聖。尙有隔陰出胎乍
<lb ed="J" n="0035c15"/>時之昏。況具縛凡夫。脫一殼入一殼。從母腹中顚倒
<lb ed="J" n="0035c16"/>而下。尙何能記憶前生耶。惟據其目前紛紛紜紜。晝
<lb ed="J" n="0035c17"/>則爲想。夜則爲夢耳。而或時未見之物。未作之事。未
<lb ed="J" n="0035c18"/>歷之位。現於夢中者。則無始之境任運而然亦莫知
<lb ed="J" n="0035c19"/>其所以然而然也。想陰旣破。寤寐恆一。幸相與致力
<lb ed="J" n="0035c20"/>焉。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0035c21"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">禮懺僧</cb:mulu><head>禮懺僧</head>
<lb ed="J" n="0035c22"/><p xml:id="pJ33p0035c2201">有修淨土懺法者。一僧謂曰。經不云乎。若欲懺悔者。
<lb ed="J" n="0035c23"/>端坐念實相。胡爲是僕僕爾亟拜也。懺者問。如何是
<lb ed="J" n="0035c24"/>實相。僧云。心不起妄。卽是實相。又問。心是何物。妄又
<lb ed="J" n="0035c25"/>何物。能制心者復是何物。僧無對。懺者曰。吾聞之。懺
<lb ed="J" n="0035c26"/>以理爲正以事爲助。雖念實相。而三業翹勤。亦不相
<lb ed="J" n="0035c27"/>礙。何以故。初機行人未能卒與實相相應。須藉外緣
<lb ed="J" n="0035c28"/>輔翼。法華謂我以異方便助顯第一義是也。起信亦
<lb ed="J" n="0035c29"/>言末法衆生修是法者。自懼不常値佛如來世尊。有
<lb ed="J" n="0035c30"/>異方便。敎令念佛。求生淨土。故知慈雲大師淨土懺
<pb ed="J" xml:id="J33.B277.0036a" n="0036a"/>
<lb ed="J" n="0036a01"/>法。酌古準今。至爲精密。與法華光明諸懺。俱事理雙
<lb ed="J" n="0036a02"/>備。人天交欽。照末法昏衢之大寶炬也。且治生產業
<lb ed="J" n="0036a03"/>不背實相。是佛說否。僧云。如是。曰。然則禮懺不及治
<lb ed="J" n="0036a04"/>生產業乎。僧又無對。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0036a05"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">南嶽止觀</cb:mulu><head>南嶽止觀</head>
<lb ed="J" n="0036a06"/><p xml:id="pJ33p0036a0601">南嶽大乘止觀中引起信論文曰。是故論云。三者用
<lb ed="J" n="0036a07"/>大。能生世間出世間善惡因果故。起信原無惡字。讀
<lb ed="J" n="0036a08"/>之令人駭然。且性惡雖是天台一家宗旨。然慈雲謂
<lb ed="J" n="0036a09"/>南嶽遠承迦葉。次稟<name role="" type="person">馬鳴</name>。而<name role="" type="person">馬鳴</name>以古佛示居八地。
<lb ed="J" n="0036a10"/>南嶽以異德名列神僧。不應先聖後聖兩相違悖。又
<lb ed="J" n="0036a11"/>起信言約義豐。辭精理極。總括大乘諸了義經。一句
<lb ed="J" n="0036a12"/>一字不可得而增減者也。彼南嶽自創爲止觀則已。
<lb ed="J" n="0036a13"/>今引起信。正出其來源。明有據也。而乃於本文所無
<lb ed="J" n="0036a14"/>輒爲增益。有是理乎。必後人爲之耳。或謂此書刻自
<lb ed="J" n="0036a15"/>慈雲。宜無贗雜。噫。安知非慈雲之後。又後人所增耶。
<lb ed="J" n="0036a16"/>我雖至愚。定知南嶽不改起信。請高明更詳之。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0036a17"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">韓昌黎</cb:mulu><head>韓昌黎</head>
<lb ed="J" n="0036a18"/><p xml:id="pJ33p0036a1801">世傳昌黎初闢佛。後遇大顚。頓有悟入。然考其文集
<lb ed="J" n="0036a19"/>有曰。近傳愈稍信釋氏。此傳者妄也。潮人無可與語。
<lb ed="J" n="0036a20"/>僧大顚頗聰明。識道理。故與之遊。其歸也。留衣服爲
<lb ed="J" n="0036a21"/>別。此人之情。非崇信其道。求福田利益也。觀此。則悍
<lb ed="J" n="0036a22"/>然不信如故。安在其悟入也。雖然。若據示現影響。逆
<lb ed="J" n="0036a23"/>順贊揚。則不可測。安知昌黎非故爲是引發因緣耶。
<lb ed="J" n="0036a24"/>不有昌黎之闢佛。何從有明敎之非韓。鐘因擊而聲
<lb ed="J" n="0036a25"/>始洪。燭以翦而光愈茂。是故未得宿命。未具他心。未
<lb ed="J" n="0036a26"/>可縱口高談。臧否人物。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0036a27"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">惺寂</cb:mulu><head>惺寂</head>
<lb ed="J" n="0036a28"/><p xml:id="pJ33p0036a2801">止觀之貴均等。尙矣。聖人復起。不能易矣。或有稍緩
<lb ed="J" n="0036a29"/>急於其間者曰。經言因定發慧。則止爲要。以是相沿
<lb ed="J" n="0036a30"/>成習。修行之人。多主寂靜。唯永嘉旣爲惺惺寂寂寂
<pb ed="J" xml:id="J33.B277.0036b" n="0036b"/>
<lb ed="J" n="0036b01"/>寂惺惺之說以明均等。而後文曰。惺惺爲正。寂寂爲
<lb ed="J" n="0036b02"/>助。則迥然獨得之見。從古至今。無道及者。自後宗門
<lb ed="J" n="0036b03"/>敎人看話頭以期徹悟。而妙喜呵默照爲邪禪。正此
<lb ed="J" n="0036b04"/>意也。是故佛稱大覺。衆生稱不覺。覺者。惺也。永嘉之
<lb ed="J" n="0036b05"/>旨微乎。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0036b06"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">道原</cb:mulu><head>道原</head>
<lb ed="J" n="0036b07"/><p xml:id="pJ33p0036b0701">或問。道德經云。吾不知其名。字之曰道。則道之一言
<lb ed="J" n="0036b08"/>自老子始。而萬代遵之。佛經之所謂道者。亦莫之能
<lb ed="J" n="0036b09"/>違也。則何如。曰。著於易則云履道坦坦。紀於書則云
<lb ed="J" n="0036b10"/>必求諸道。詠於詩則云周道如砥。五千言未出。道之
<lb ed="J" n="0036b11"/>名已先立矣。況彼之所謂道者。乃法乎自然。如其空
<lb ed="J" n="0036b12"/>無來原。自然生道。則淸涼判爲無因。如其本於自然。
<lb ed="J" n="0036b13"/>方乃生道。則淸涼判爲邪因。無因邪因。皆異計耳。非
<lb ed="J" n="0036b14"/>佛之所謂道也。佛道則萬法繇乎自心。非自然非不
<lb ed="J" n="0036b15"/>自然。經言阿耨多羅三藐三菩提者。是無上正覺之
<lb ed="J" n="0036b16"/>大道也。尙非自然。何況法自然者。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0036b17"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">菩薩不現今時</cb:mulu><head>菩薩不現今時</head>
<lb ed="J" n="0036b18"/><p xml:id="pJ33p0036b1801">竊怪今時造業者多。信道者寡。菩薩旣度生無已。何
<lb ed="J" n="0036b19"/>不分身示現。化誘群迷。且昔佛法東流。自漢魏以迄
<lb ed="J" n="0036b20"/>宋元。善知識出世。若鱗次然。元季國初。猶見一二。近
<lb ed="J" n="0036b21"/>胡寥寥無聞。如地藏願度盡衆生。觀音稱無刹不現。
<lb ed="J" n="0036b22"/>豈其忍遺未度之生。亦有不現之刹耶。久而思之。乃
<lb ed="J" n="0036b23"/>知菩薩隨緣度生。衆生無緣。則不能度。喩如月在天
<lb ed="J" n="0036b24"/>上。本無絕水之心。水自不淸。月則不現。況今末法漸
<lb ed="J" n="0036b25"/>深。心垢彌甚。菩薩固時時度生。而生無受度之地。是
<lb ed="J" n="0036b26"/>則臨濁水而求明月。奚可得乎。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0036b27"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">如來不救殺業</cb:mulu><head>如來不救殺業</head>
<lb ed="J" n="0036b28"/><p xml:id="pJ33p0036b2801">復次今時造業。惟殺尤甚。無論四海之廣。卽此一邑。
<lb ed="J" n="0036b29"/>於一日中所殺生命。牛羊犬豕。鵝鴨魚鱉。動以千萬。
<lb ed="J" n="0036b30"/>其細微者何可勝數。而春秋二時。饗天地。祀鬼神。蒸
<pb ed="J" xml:id="J33.B277.0036c" n="0036c"/>
<lb ed="J" n="0036c01"/>嘗於祖考。報德報功於先聖先賢。牲牷之用。不知其
<lb ed="J" n="0036c02"/>幾。而天地不矜。鬼神不憐。祖考不知。先聖先賢不潛
<lb ed="J" n="0036c03"/>爲禁止。至於如來。仁覆天地。慈攝鬼神。恩踰祖考。德
<lb ed="J" n="0036c04"/>冠於諸聖賢。何不稍示神通。或俾現受惡報。或令還
<lb ed="J" n="0036c05"/>著本人。則誰不戰懼改悔。而漠然若罔聞者何也。久
<lb ed="J" n="0036c06"/>而思之。乃知今牛羊等因昔造殺。報在畜生。彼旃陀
<lb ed="J" n="0036c07"/>羅。卽前所殺。轉爲能殺。因緣會遇。始暢本懷。定業使
<lb ed="J" n="0036c08"/>然。無能救者。俟其業盡。然後報息。雖天中天。聖中聖。
<lb ed="J" n="0036c09"/>亦末如之何也已。況宿報甫平。新殃更造。因果相循。
<lb ed="J" n="0036c10"/>吾不知其所終也。且往者莫諫。來者可追。則今斷殺
<lb ed="J" n="0036c11"/>因。後無殺果。如來明訓。彰如日星。爲諸衆生而救殺
<lb ed="J" n="0036c12"/>業。不已至乎。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0036c13"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">增減古人文字</cb:mulu><head>增減古人文字</head>
<lb ed="J" n="0036c14"/><p xml:id="pJ33p0036c1401">友人處偶見野史一帙。及前輩警世詩偈。頗多增減
<lb ed="J" n="0036c15"/>舊文。因思古今著述。儒籍除六經論孟。梵典除佛菩
<lb ed="J" n="0036c16"/>薩經論。及出自名稱最顯赫諸大老。愼不敢動。其餘
<lb ed="J" n="0036c17"/>亦頗隨意增減。夫流通善法。利濟衆生。實出美心良
<lb ed="J" n="0036c18"/>意。而委任他人。俾之讎校。以致如是。願躬自主之。苟
<lb ed="J" n="0036c19"/>存殷重之心。必有爲吹藜者。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0036c20"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">毒蛇喩</cb:mulu><head>毒蛇喩</head>
<lb ed="J" n="0036c21"/><p xml:id="pJ33p0036c2101">昔佛行田間。見遺橐在地。指之曰。毒蛇毒蛇。言已徑
<lb ed="J" n="0036c22"/>去。有耕夫荷鋤。往擊之。則遺橐也。持而歸。得金數鎰。
<lb ed="J" n="0036c23"/>大喜過望。俄而聞於王。責令輸官。以爲獻少匿多。楚
<lb ed="J" n="0036c24"/>掠備至。徵索無已。倂其恆產俱盡。他日遇佛。泣曰瞿
<lb ed="J" n="0036c25"/>曇誑我。瞿曇誤我。佛言。向汝道毒蛇。是毒蛇否。嗟乎。
<lb ed="J" n="0036c26"/>今之螫於毒蛇者衆矣。螫而無悔。而復受其螫者亦
<lb ed="J" n="0036c27"/>衆矣。豈獨一耕夫哉。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0036c28"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">食肉(一)</cb:mulu><head>食肉<note place="inline">一</note></head>
<lb ed="J" n="0036c29"/><p xml:id="pJ33p0036c2901">有僧業楞伽。偶會緇素。一居士。儒生也。斷肉茹素。同
<lb ed="J" n="0036c30"/>列相與咻之。楞伽僧不唯不解衆咻。反從而和之。勸
<pb ed="J" xml:id="J33.B277.0037a" n="0037a"/>
<lb ed="J" n="0037a01"/>之。生不得已。爲一擧箸。噫。此僧他日讀楞伽。至佛言
<lb ed="J" n="0037a02"/>有無量因緣不應食肉。不知作何面貌。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0037a03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">食肉(二)</cb:mulu><head>食肉<note place="inline">二</note></head>
<lb ed="J" n="0037a04"/><p xml:id="pJ33p0037a0401">世人於朋友戚屬。見有斷肉茹素者。不驚以爲奇。則
<lb ed="J" n="0037a05"/>笑以爲愚。夫人之與畜。同一肉聚耳。肉人不食肉獸。
<lb ed="J" n="0037a06"/>此天理人情之所必至也。亦何足奇。而況謂之愚乎。
<lb ed="J" n="0037a07"/>吁。衆生之迷昧也極矣。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0037a08"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">曹溪不斷思想</cb:mulu><head>曹溪不斷思想</head>
<lb ed="J" n="0037a09"/><p xml:id="pJ33p0037a0901">有誦六祖偈云。惠能沒伎倆。不斷百思想。對境心數
<lb ed="J" n="0037a10"/>起。菩提作麼長。揚揚自謂得旨。便擬縱心任身。一切
<lb ed="J" n="0037a11"/>無礙。坐中一居士斥之曰。大師此偈。藥臥輪能斷思
<lb ed="J" n="0037a12"/>想之病也。爾未有是病。妄服是藥。是藥反成病。善哉
<lb ed="J" n="0037a13"/>言乎。今更爲一喩。曹溪之不斷百思想。明鏡之不斷
<lb ed="J" n="0037a14"/>萬像也。今人之不斷百思想。素縑之不斷五采也。曹
<lb ed="J" n="0037a15"/>溪之對境心數起。空谷之遇呼而聲起也。今人之對
<lb ed="J" n="0037a16"/>境心數起。枯木之遇火而煙起也。不揣己而自附於
<lb ed="J" n="0037a17"/>先聖者。試閒處一思之。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0037a18"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">四知</cb:mulu><head>四知</head>
<lb ed="J" n="0037a19"/><p xml:id="pJ33p0037a1901">天知地知。子知我知。楊伯起語也。議者謂人<anchor xml:id="nkr_note_add_0037a1901" n="0037a1901"/><anchor xml:id="beg0037a1901" n="0037a1901"/>己<anchor xml:id="end0037a1901"/>之知
<lb ed="J" n="0037a20"/>異矣。天地則無二知也。愚少時亦以爲然。後讀內典
<lb ed="J" n="0037a21"/>佛罵意經。有四知之說。正與此同。蓋云天神知。地神
<lb ed="J" n="0037a22"/>知。彼心知。我心知也。華嚴世主品。主天主地。主日主
<lb ed="J" n="0037a23"/>夜。主山主海等。莫不有神。則伯起之說非謬。故知先
<lb ed="J" n="0037a24"/>賢語未可輕議。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0037a25"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">四大五行</cb:mulu><head>四大五行</head>
<lb ed="J" n="0037a26"/><p xml:id="pJ33p0037a2601">五行之在世間。春夏秋冬而中氣也。東西南北而中
<lb ed="J" n="0037a27"/>方也。天之經也。地之緯也。自然之理。而亦必然之勢
<lb ed="J" n="0037a28"/>也。乃佛經不曰五行而曰四大。說者曰。地水火有五
<lb ed="J" n="0037a29"/>行之三矣。金攝於地。木攝於風。則四未嘗不五也。此
<lb ed="J" n="0037a30"/>說良是。而未盡也。宇宙之內。則羅之五行足矣。統論
<pb ed="J" xml:id="J33.B277.0037b" n="0037b"/>
<lb ed="J" n="0037b01"/>乎宇宙之外。而要其成住壞空之極致。則四大始足
<lb ed="J" n="0037b02"/>以該之。而猶未盡也。地水火風。又繼之空也。識也。念
<lb ed="J" n="0037b03"/>也。而成七也。此何說也。地之質最爲凝實。水之質不
<lb ed="J" n="0037b04"/>實而流衍。火之質至不可捉摸。而風則有氣而無質
<lb ed="J" n="0037b05"/>矣。空則幷氣而無之矣。然後會歸於識。發動於念。從
<lb ed="J" n="0037b06"/>麤及微。通名七大而始盡也。彼五行者。地水火風之
<lb ed="J" n="0037b07"/>分布。而成天成地成人物者也。五行狹而四大廣也。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0037b08"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">世界</cb:mulu><head>世界</head>
<lb ed="J" n="0037b09"/><p xml:id="pJ33p0037b0901">憶昔童子時。戲與諸童子相問難。謂天地盡處當作
<lb ed="J" n="0037b10"/>何狀。將空然皆太虛歟。則此空者又何所止。將結實
<lb ed="J" n="0037b11"/>如垣壁歟。則此實者又何所止。諸童子無以應。笑而
<lb ed="J" n="0037b12"/>罷。而予則隱隱礙於胸中也。彼山海經所謂東西相
<lb ed="J" n="0037b13"/>去二億里。南北相去一億五萬里。祗據一方。誠管窺
<lb ed="J" n="0037b14"/>而已。後閱內典。至虛空不可盡。世界不可盡。意始大
<lb ed="J" n="0037b15"/>豁。以爲非佛不能道。嗟乎。此未易言也。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0037b16"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">年劫</cb:mulu><head>年劫</head>
<lb ed="J" n="0037b17"/><p xml:id="pJ33p0037b1701">因世界以推年劫。自今而追昔。昔何所始。自今而要
<lb ed="J" n="0037b18"/>後。後何所終。彼太極圖言太極而兩儀而五行而萬
<lb ed="J" n="0037b19"/>物。則太極爲始。經世書約一元之數。而該之以十二
<lb ed="J" n="0037b20"/>萬九千六百年。則元之初爲始。然太極又何始。元之
<lb ed="J" n="0037b21"/>初又何始。縱令如歲序然。今歲之前有往歲。而往之
<lb ed="J" n="0037b22"/>又往。誰爲最初之祖始乎。又何時爲畢竟盡處。不復
<lb ed="J" n="0037b23"/>更始之永終乎。則冥然似醉。後讀內典。至佛言無始。
<lb ed="J" n="0037b24"/>又言劫數不可盡。意始大豁。以爲非佛不能道。嗟乎。
<lb ed="J" n="0037b25"/>此又未易言也。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0037b26"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">學道莫先智</cb:mulu><head>學道莫先智</head>
<lb ed="J" n="0037b27"/><p xml:id="pJ33p0037b2701">韓信。楚士也。背楚之漢。楚卒以信困。漢以信興。夫前
<lb ed="J" n="0037b28"/>後一信耳。而二國之興廢因之。善用與不善用之故
<lb ed="J" n="0037b29"/>也。六根在人。不善用之則名六賊。善用之則種種神
<lb ed="J" n="0037b30"/>通妙用耳。煩惱卽菩提。豈不信哉。雖然。高帝之於信。
<pb ed="J" xml:id="J33.B277.0037c" n="0037c"/>
<lb ed="J" n="0037c01"/>始待之。猶夫人。而蕭相國奇之。旣而請假王不之許。
<lb ed="J" n="0037c02"/>幾至僨事。而留侯成之。然則補偏救敝。默轉而潛維
<lb ed="J" n="0037c03"/>者。智臣之力也。學道莫先智。亦復如是。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0037c04"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">道場放赦</cb:mulu><head>道場放赦</head>
<lb ed="J" n="0037c05"/><p xml:id="pJ33p0037c0501">道場中放赦。僧道二門時有之。夫道崇天帝。不知此
<lb ed="J" n="0037c06"/>赦何人自<name role="" type="person">忉利天</name>宮領下人世。今羽士自爲之。不幾
<lb ed="J" n="0037c07"/>於僞傳聖旨耶。僧奉佛。而佛在常寂光中。畢竟王何
<lb ed="J" n="0037c08"/>國土。都何城邑。統何臣民。詔敕制誥。出何官僚。而亦
<lb ed="J" n="0037c09"/>效彼道流。作爲赦書。此大可笑。今僧莫覺其非。齋家
<lb ed="J" n="0037c10"/>亦莫覺其非何也。無已。則有一焉。奏請於天。乞其頒
<lb ed="J" n="0037c11"/>赦。允與否唯天主之而已。若佛。則慈悲普覆。猶如虛
<lb ed="J" n="0037c12"/>空。無一衆生不度。而奚以赦爲也。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0037c13"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">水陸儀文</cb:mulu><head>水陸儀文</head>
<lb ed="J" n="0037c14"/><p xml:id="pJ33p0037c1401">水陸齋爲普度盛典。金山儀文。相傳昔於大藏放光。
<lb ed="J" n="0037c15"/>今藏無此文。世遠不可考。未知盡出梁武皇祐律師。
<lb ed="J" n="0037c16"/>否。若夫始終條理。詳而有章。凡聖交羅。約而能盡。辭
<lb ed="J" n="0037c17"/>理雙得。則四明磐師所輯六卷之文最爲允當。況金
<lb ed="J" n="0037c18"/>山者費廣而難擧。四明者財省而易成。正應流通無
<lb ed="J" n="0037c19"/>盡。而擧世莫之行。浙諸郡亦莫之行。唯本境僅行之。
<lb ed="J" n="0037c20"/>而又不直按其原本。增以閒文。雜以冘擧。反於緊要
<lb ed="J" n="0037c21"/>處疏略。可慨也。但第五卷說法開導處。備陳三觀之
<lb ed="J" n="0037c22"/>旨。稍似過於繁密。更得簡直易曉。則幽明愚智。兼利
<lb ed="J" n="0037c23"/>不遺。盡美矣。復盡善矣。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0037c24"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">見僧過</cb:mulu><head>見僧過</head>
<lb ed="J" n="0037c25"/><p xml:id="pJ33p0037c2501">世有言。人不宜見僧過。見僧過得罪。然孔子聖人也。
<lb ed="J" n="0037c26"/>幸人知過。季路賢者也。喜過得聞。何僧之畏人知而
<lb ed="J" n="0037c27"/>不欲聞也。蓋不見僧過。爲白衣言耳。非爲僧言也。僧
<lb ed="J" n="0037c28"/>賴有此。罔行而無忌。則此語者。白衣之良劑。而僧之
<lb ed="J" n="0037c29"/>砒酖矣。悲夫。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0037c30"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">心不在內</cb:mulu><head>心不在內</head>
<pb ed="J" xml:id="J33.B277.0038a" n="0038a"/>
<lb ed="J" n="0038a01"/><p xml:id="pJ33p0038a0101">楞嚴徵心。謂心不在內者。指眞心也。若妄想心。則亦
<lb ed="J" n="0038a02"/>可云在內。此意微妙。未易與不知者道。世書曰。心藏
<lb ed="J" n="0038a03"/>神。神卽妄想別名。其所稱心。則肉團之謂耳。有義學
<lb ed="J" n="0038a04"/>輩聞予言搖首不信。今請以事明之。人熟寐。戲以物
<lb ed="J" n="0038a05"/>壓其心則魘。或自手誤掩其心亦魘。又戲畫睡人面。
<lb ed="J" n="0038a06"/>有至魘死者。此在內之明徵也。義學曰。如是。則眞妄
<lb ed="J" n="0038a07"/>成二物矣。曰。子徒知眞妄不二。不知眞妄一而常二
<lb ed="J" n="0038a08"/>二而常一也。不觀水與冰乎。水冰不二。孰不知之。而
<lb ed="J" n="0038a09"/>水旣成冰。水流動而無定方。冰凝實而有常所。眞無
<lb ed="J" n="0038a10"/>方。妄有所。亦猶是也。從眞起妄。妄外無眞。繇水結冰。
<lb ed="J" n="0038a11"/>冰外無水。故其體常一而用常二也。義學曰。此子臆
<lb ed="J" n="0038a12"/>見。終違楞嚴。有據則可。曰。有據。據在楞嚴。諸君自不
<lb ed="J" n="0038a13"/>察耳。經云。一迷爲心。決定惑爲色身之內。雖在色身
<lb ed="J" n="0038a14"/>之內。不妨體遍十方。正遍十方之時。不妨現在身內。
<lb ed="J" n="0038a15"/>此意妄想破盡者方能證之。吾與子尙在妄想中。葛
<lb ed="J" n="0038a16"/>藤且止。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0038a17"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">生死根本</cb:mulu><head>生死根本</head>
<lb ed="J" n="0038a18"/><p xml:id="pJ33p0038a1801"><name role="" type="person">黃魯直</name>之言曰。深求禪悅。照破生死之根。則憂畏淫
<lb ed="J" n="0038a19"/>怒無處著腳。但枯其根。枝葉自瘁。此至論也。但未明
<lb ed="J" n="0038a20"/>言孰爲生死根者。又禪悅下。要緊在照破字。若得禪
<lb ed="J" n="0038a21"/>悅便謂至足。則內守幽閒。正生死根耳。須是窮參力
<lb ed="J" n="0038a22"/>究。了了見自本性。則生死無處著腳。生死尙無處著
<lb ed="J" n="0038a23"/>腳。憂畏淫怒何繇而生。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0038a24"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">齊人</cb:mulu><head>齊人</head>
<lb ed="J" n="0038a25"/><p xml:id="pJ33p0038a2501">子輿氏設齊人之喩。分明似一軸畫。又似一堂排場
<lb ed="J" n="0038a26"/>戲劇。其模寫形容。備諸醜態。讀此而不惕然悔悟者
<lb ed="J" n="0038a27"/>木石也。雖然。名利固世情之常。在有家者未足深責。
<lb ed="J" n="0038a28"/>染衣而齊人。吾不知其何心也。吁乎。傷哉。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0038a29"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">至誠感人</cb:mulu><head>至誠感人</head>
<lb ed="J" n="0038a30"/><p xml:id="pJ33p0038a3001">羊祜遺敵帥以酒。衆難之。帥飮不疑。曰。豈有酖人羊
<pb ed="J" xml:id="J33.B277.0038b" n="0038b"/>
<lb ed="J" n="0038b01"/>叔子哉。非眞誠素孚。安能感人一至於是。今號爲釋
<lb ed="J" n="0038b02"/>子者。其取信六道衆生。必如是而後可。又唐文皇縱
<lb ed="J" n="0038b03"/>死囚。約之來歸。歸不失期。雖後人作論駮難。而要之
<lb ed="J" n="0038b04"/>文皇此擧。實千古所希有。胡可訾也。非眞誠素孚。安
<lb ed="J" n="0038b05"/>能感人一至於是。今號爲釋子者。其不疑六道衆生。
<lb ed="J" n="0038b06"/>亦必如是而後可。易曰中孚豚魚吉。吾以二事觀之。
<lb ed="J" n="0038b07"/>信然。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0038b08"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">親善知識</cb:mulu><head>親善知識</head>
<lb ed="J" n="0038b09"/><p xml:id="pJ33p0038b0901">先德云。譬如敝人執燭。不以人敝故不取其照。卽孔
<lb ed="J" n="0038b10"/>子不以人廢言意也。藉口者遂謂師不必擇賢。但資
<lb ed="J" n="0038b11"/>其學識言論足矣。彼自不德我何與焉。遂依之不違。
<lb ed="J" n="0038b12"/>寧知芝蘭鮑魚。漸染成性乎。論語曰。不以人廢言。又
<lb ed="J" n="0038b13"/>曰。因不失其親。亦可宗也。胡不合而觀之。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0038b14"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">念佛不專一</cb:mulu><head>念佛不專一</head>
<lb ed="J" n="0038b15"/><p xml:id="pJ33p0038b1501">予昔在鍊磨場中。時方丈謂衆云。中元日當作盂蘭
<lb ed="J" n="0038b16"/>盆齋。予以爲設供也。俄而無設。唯念佛三日而已。又
<lb ed="J" n="0038b17"/>聞昔有院主爲官司所勾攝。堂中第一座集衆救護。
<lb ed="J" n="0038b18"/>衆以爲持誦也。亦高聲念佛而已。此二事迥出常情。
<lb ed="J" n="0038b19"/>有大人作略。眞可師法。彼今之念佛者。名爲專修。至
<lb ed="J" n="0038b20"/>於禱壽命則藥師經。解罪愆則梁皇懺。濟厄難則消
<lb ed="J" n="0038b21"/>災咒。求智慧則觀音文。向所念佛。束之高閣。若無補
<lb ed="J" n="0038b22"/>於事者。不思彼佛壽命無量。況百年壽命乎。不思念
<lb ed="J" n="0038b23"/>彼佛能滅八十億劫生死重罪。況目前罪垢厄難乎。
<lb ed="J" n="0038b24"/>不思彼佛言我以智慧光。廣照無央界。況時人所稱
<lb ed="J" n="0038b25"/>智慧乎。阿伽陀藥。萬病總持。二三其心。莫肯信服。神
<lb ed="J" n="0038b26"/>聖工巧。獨且奈之何哉。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0038b27"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">伎樂</cb:mulu><head>伎樂</head>
<lb ed="J" n="0038b28"/><p xml:id="pJ33p0038b2801">或曰。不作伎樂。及不往觀聽。此沙彌律。非菩薩道也。
<lb ed="J" n="0038b29"/>古有國王大臣以百千伎樂供佛。佛不之拒則何如。
<lb ed="J" n="0038b30"/>愚謂此有三義。一者聖凡不可例論。二者邪正不可
<pb ed="J" xml:id="J33.B277.0038c" n="0038c"/>
<lb ed="J" n="0038c01"/>例論。三者自他不可例論。我爲法王。於法自在。逆行
<lb ed="J" n="0038c02"/>順行。天且不測。大聖人所作爲。非凡夫可得而效嚬
<lb ed="J" n="0038c03"/>也。一也。編古今事而爲排場。其上則香山目連。及近
<lb ed="J" n="0038c04"/>日曇花等。以出世間正法感悟時人。其次則忠臣孝
<lb ed="J" n="0038c05"/>子義士貞女等。以世間正法感悟時人。如是等類。觀
<lb ed="J" n="0038c06"/>固無害。所以者何。此不可觀。則書史傳記亦不可觀。
<lb ed="J" n="0038c07"/>蓋彼以言載事。此以人顯事其意。一也。至於花月歡
<lb ed="J" n="0038c08"/>呼。干戈鬥鬨。誨婬啓殺。導欲增悲。雖似諷諫昏迷。實
<lb ed="J" n="0038c09"/>則滋長放逸。在白衣猶宜戒之。況僧尼乎。二也。偶爾
<lb ed="J" n="0038c10"/>自觀猶可。必敎人使觀則不可。三也。愼之哉。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0038c11"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">身者父母遺體</cb:mulu><head>身者父母遺體</head>
<lb ed="J" n="0038c12"/><p xml:id="pJ33p0038c1201">夢中忽憶二尊人病且亟。悲甚。旣而曰。猶可爲也。則
<lb ed="J" n="0038c13"/>稍自慰。正擬極力療治。俄而夢也。復悲甚。旣而復自
<lb ed="J" n="0038c14"/>慰曰。猶可爲也。吾今此身。父母遺體也。及吾尙存。以
<lb ed="J" n="0038c15"/>父母遺體力行善事。是吾親滅而不滅也。況力學無
<lb ed="J" n="0038c16"/>生乎。失今不自淬礪。是則大可恨耳。宏乎。爾安得晏
<lb ed="J" n="0038c17"/>然而已乎。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0038c18"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">出谷喩(一)</cb:mulu><head>出谷喩<note place="inline">一</note></head>
<lb ed="J" n="0038c19"/><p xml:id="pJ33p0038c1901">詩詠鳥謂出自幽谷。遷於喬木。蓋別是非愼取舍之
<lb ed="J" n="0038c20"/>論也。昔德山作靑龍鈔。初以爲三祗鍊修乃得成佛。
<lb ed="J" n="0038c21"/>而南方魔子謂一悟了畢。吾當往滅其種以報佛恩。
<lb ed="J" n="0038c22"/>當是時。是一片眞實好心耿耿於懷。特不自知其所
<lb ed="J" n="0038c23"/>見之謬耳。及夫受指敎於婆子。親見龍潭。而積歲所
<lb ed="J" n="0038c24"/>寶所重棄之如腐草。故能終成大器。震耀末法也。向
<lb ed="J" n="0038c25"/>使封滯臆見。我慢自賢。喩如窶人。珍祕燕石。反謗賈
<lb ed="J" n="0038c26"/>胡。謂嫉己寶。雖有百婆子。千龍潭。其將若之何。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0038c27"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">出谷喩(二)</cb:mulu><head>出谷喩<note place="inline">二</note></head>
<lb ed="J" n="0038c28"/><p xml:id="pJ33p0038c2801">三迦葉。目犍連。諸阿羅漢。先師外道。<anchor xml:id="nkr_note_add_0038c2801" n="0038c2801"/><anchor xml:id="beg0038c2801" n="0038c2801"/>已<anchor xml:id="end0038c2801"/>有成驗。自負
<lb ed="J" n="0038c29"/>不淺淺矣。而一聞佛。一見佛。幡然改圖。積歲所尊所
<lb ed="J" n="0038c30"/>崇棄之如鴻毛。故能續佛慧命。師表萬世也。向使先
<pb ed="J" xml:id="J33.B277.0039a" n="0039a"/>
<lb ed="J" n="0039a01"/>入之言牢主於中。硬豎刹竿。堅壁自固。喩如病者死
<lb ed="J" n="0039a02"/>守舊醫。縱有新方。掉首不顧。雖千佛出世。其將若之
<lb ed="J" n="0039a03"/>何。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0039a04"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">丸餠誑兒</cb:mulu><head>丸餠誑兒</head>
<lb ed="J" n="0039a05"/><p xml:id="pJ33p0039a0501">憶在家時。一兒晚索湯餠。時市門已掩。家人無以應。
<lb ed="J" n="0039a06"/>丸米粉與之。啼不顧。其母恚甚。予曰。易事耳。取米丸
<lb ed="J" n="0039a07"/>匾之。兒入手啞然而笑。時謂兒易誑若此。因知今人
<lb ed="J" n="0039a08"/>輕淨土重禪宗者似焉。語以丸湯餠之淨土則啼。易
<lb ed="J" n="0039a09"/>以匾米丸之禪宗則笑。此眞與兒童之見何異。嗟夫。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0039a10"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">憂樂</cb:mulu><head>憂樂</head>
<lb ed="J" n="0039a11"/><p xml:id="pJ33p0039a1101">貧者憂無財。慕富人之爲樂。而不知富人有富人之
<lb ed="J" n="0039a12"/>憂也。賤者憂無官。慕貴人之爲樂。而不知貴人有貴
<lb ed="J" n="0039a13"/>人之憂也。貧者賤者富者貴者各憂其所不足。慕王
<lb ed="J" n="0039a14"/>天下者以爲窮世人之樂。而不知王天下者有王天
<lb ed="J" n="0039a15"/>下之憂也。而猶不知其憂之特甚也。而猶不知其反
<lb ed="J" n="0039a16"/>慕乎群臣百姓之爲樂也。嗚呼悉妄也。惟智人能兩
<lb ed="J" n="0039a17"/>無憂樂。而住於無憂樂者亦妄也。非大悟大徹。無自
<lb ed="J" n="0039a18"/>繇分。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0039a19"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">根原枝葉</cb:mulu><head>根原枝葉</head>
<lb ed="J" n="0039a20"/><p xml:id="pJ33p0039a2001">末法人業經論。其所尙。多在名繁相劇而難爲記持
<lb ed="J" n="0039a21"/>者。義幽理晦而難爲剖析者。文隱句澀而難爲銷會
<lb ed="J" n="0039a22"/>者。以是騁辯博。誇新奇。而衲僧腳根下一大事因緣
<lb ed="J" n="0039a23"/>置之罔聞。又寧知彼名相義理文句皆從此中流出。
<lb ed="J" n="0039a24"/>是則攻枝葉而昧根原。永嘉所以浩歎也。故曰但得
<lb ed="J" n="0039a25"/>本不愁末。祗恐時人於此信不及放不下耳。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0039a26"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">想見崑崙</cb:mulu><head>想見崑崙</head>
<lb ed="J" n="0039a27"/><p xml:id="pJ33p0039a2701">漢莊伯微。每於日落時。面對西北想<name role="" type="person">崑崙山</name>。久之。見
<lb ed="J" n="0039a28"/>崑崙仙人。傳法得度。此彷彿與西方日觀相似。但彼
<lb ed="J" n="0039a29"/>屬妄想。不修正觀耳。久積妄想。以精誠之極尙得遂
<lb ed="J" n="0039a30"/>其所見。況一心正觀。三昧成就。而不往生者哉。</p></cb:div>
<pb ed="J" xml:id="J33.B277.0039b" n="0039b"/>
<lb ed="J" n="0039b01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">禪餘空諦辯僞</cb:mulu><head>禪餘空諦辯僞</head>
<lb ed="J" n="0039b02"/><p xml:id="pJ33p0039b0201">吳郡刻一書。號禪餘空諦。下著不肖名曰。雲棲<anchor xml:id="nkr_note_add_0039b0201" n="0039b0201"/><anchor xml:id="beg0039b0201" n="0039b0201"/>袾<anchor xml:id="end0039b0201"/>宏
<lb ed="J" n="0039b03"/>著。刻此者本爲殖利。原無惡心。似不必辯。然恐新學
<lb ed="J" n="0039b04"/>僧信謂不肖所作。因而流蕩。則爲害非細。不得不辯。
<lb ed="J" n="0039b05"/>書中列春夏秋冬四時幽賞。凡三十三條。姑摘一二
<lb ed="J" n="0039b06"/>以例餘者。一條云。孤山月下看梅花。中言黃昏白月。
<lb ed="J" n="0039b07"/>攜樽吟賞。夫出家兒不於淸夜坐禪。而載酒賞花。是
<lb ed="J" n="0039b08"/>騷人俠客耳。不肖斤斤守分僧。安得有此大解脫風
<lb ed="J" n="0039b09"/>味。一笑。一條云。東城看桑麥。不肖住西南深山中。去
<lb ed="J" n="0039b10"/>東城極遠。不看本山松竹。而往彼看桑麥耶。一笑。一
<lb ed="J" n="0039b11"/>條云。三塔基看春草。平生不識三塔基在何所。一笑。
<lb ed="J" n="0039b12"/>一條云。山滿樓觀柳。中言樓是不肖所搆。自來無寸
<lb ed="J" n="0039b13"/>地片瓦在西湖。何緣有此別業。一笑。一條云。蘇隄看
<lb ed="J" n="0039b14"/>桃花。中以桃花比美人。此等淫豔語。豈剃髮染衣人
<lb ed="J" n="0039b15"/>所宜道。卽不肖未出家時亦不爲也。一笑。一條云。蘇
<lb ed="J" n="0039b16"/>隄觀柳。中引如詩不成。罰依金谷酒數。不肖從出家
<lb ed="J" n="0039b17"/>不曾與人聯詩。何況鬥酒。一笑。一條云。雪夜煨芋談
<lb ed="J" n="0039b18"/>禪。中所談皆鄙淺語。何人被伊喚醒。一笑。諸好心出
<lb ed="J" n="0039b19"/>家者。當知不肖定無此語。旣作緇流。必須持守淸規。
<lb ed="J" n="0039b20"/>飭躬勵行。毋錯認風流。放曠爲高僧也。<anchor xml:id="nkr_note_add_0039b2001" n="0039b2001"/><anchor xml:id="beg0039b2001" n="0039b2001"/>袾<anchor xml:id="end0039b2001"/>宏謹白。</p></cb:div>
<lb ed="J" n="0039b21"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">種種法門</cb:mulu><head>種種法門</head>
<lb ed="J" n="0039b22"/><p xml:id="pJ33p0039b2201">譬如王師討伐。臨陣格鬥。以殺賊爲全勝。而殺賊者
<lb ed="J" n="0039b23"/>或劍或槊。或鎚或戟。乃至矢石。種種隨用。唯貴精於
<lb ed="J" n="0039b24"/>一技而已。以例學人。則無明惑障。如彼賊人。種種法
<lb ed="J" n="0039b25"/>門。如劍槊等。破滅惑障。如獲全勝。是知無論殺具。但
<lb ed="J" n="0039b26"/>取殺賊。賊旣殺已。大事斯畢。所云殺具。皆過河筏耳。
<lb ed="J" n="0039b27"/>不務其大。而沾沾焉謂劍能殺人。槊不能殺。豈理也
<lb ed="J" n="0039b28"/>哉。參禪者譏念佛爲著相。勵行者呵修定爲落空。亦
<lb ed="J" n="0039b29"/>猶是也。故經云。歸元無二道。方便有多門。先德云。如
<lb ed="J" n="0039b30"/>人涉遠。以到爲期。不取途中。強分難易。</p></cb:div>
<pb ed="J" xml:id="J33.B277.0039c" n="0039c"/>
<lb ed="J" n="0039c01"/><cb:juan fun="close" n="12"><cb:jhead>竹窗隨筆</cb:jhead></cb:juan>
<lb ed="J" n="0039c02"/>
<lb ed="J" n="0039c03"/><cb:div type="w"><p xml:id="pJ33p0039c0301">菩薩戒弟子劉慧聞率子性澤施資敬刊普願見
<lb ed="J" n="0039c04"/>者聞者破除邪執開發正見直心念佛往生淨域</p>
<lb ed="J" n="0039c05"/><p xml:id="pJ33p0039c0501">光緖二十四年夏四月金陵刻經處識</p></cb:div></cb:div>
</body>
<back>
<cb:div type="apparatus">
<head>校注</head>
<p>
<app from="#beg0024b1501" to="#end0024b1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3" cb:provider="來函：syz8929 (2023-12-26)">性<note type="cf1">J33nB277_p0033a14</note></lem><rdg wit="#wit.orig">定</rdg></app>
<app from="#beg0024c2201" to="#end0024c2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">袾</lem><rdg wit="#wit.orig">祩</rdg></app>
<app from="#beg0025c0801" to="#end0025c0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">己</rdg></app>
<app from="#beg0037a1901" to="#end0037a1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">己</lem><rdg wit="#wit.orig">已</rdg></app>
<app from="#beg0038c2801" to="#end0038c2801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">已</lem><rdg wit="#wit.orig">己</rdg></app>
<app from="#beg0039b0201" to="#end0039b0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">袾</lem><rdg wit="#wit.orig">祩</rdg></app>
<app from="#beg0039b2001" to="#end0039b2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">袾</lem><rdg wit="#wit.orig">祩</rdg></app>
</p>
</cb:div>
<cb:div type="add-notes">
<head>新增校注</head>
<p>
<note n="0024b1501" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="J33.0024b15.02" target="#nkr_note_add_0024b1501">性【CB】，定【嘉興】</note>
<note n="0024c2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0024c2201">袾【CB】，祩【嘉興】</note>
<note n="0025c0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0025c0801">已【CB】，己【嘉興】</note>
<note n="0037a1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0037a1901">己【CB】，已【嘉興】</note>
<note n="0038c2801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0038c2801">已【CB】，己【嘉興】</note>
<note n="0039b0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0039b0201">袾【CB】，祩【嘉興】</note>
<note n="0039b2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0039b2001">袾【CB】，祩【嘉興】</note>
</p>
</cb:div>
</back></text></TEI>